Имено, на секои шест месеци редовно ја менува државата на која ѝ припаѓа. Се вика Островот на фазаните (Isla de los Faisanes на шпански, Île des Faisans на француски), а веќе за неколку дена повторно ќе премине од рацете на една во рацете на друга држава.

Станува збор за мало речно островче среде реката Бидасоа, веднаш до местото каде што таа се влева во Бискајскиот Залив. Од едната страна се наоѓа шпанскиот град Ирун, а од другата францускиот Ендај, додека островчето лежи токму на границата меѓу двете земји, во срцето на Баскија. Повеќето луѓе кои шетаат покрај реката воопшто и не го забележуваат.

Остров долг само 200 метри има две држави, но со него никогаш не управуваат истовремено

А треба да го забележат, бидејќи станува збор за вистинско мало геополитичко чудо. Островот е долг околу 200 метри и широк околу 40 метри, што го прави најмалиот кондоминиум во светот. Кондоминиум е поим од меѓународното право и означува територија над која две или повеќе држави имаат заеднички суверенитет. Во овој случај, тоа се Франција и Шпанија.

Но, тука има една необична особеност – островот не го делат истовремено, туку наизменично. Од 1 февруари до 31 јули со островот управува Шпанија, а од 1 август до 31 јануари Франција. Тоа значи дека во моментов островот е под шпанска управа, но на 1 август управувањето повторно ќе премине во рацете на Франција.

Предавањето на власта се одржува двапати годишно, без туристи и пред само неколку воени и локални функционери

Самото предавање на власта е мала церемонија што се одржува двапати годишно, на 1 февруари и 1 август. Офицери од морнариците на двете земји се собираат на островот, ги заменуваат знамињата, а суверенитетот официјално преминува од рацете на едната во рацете на другата држава.

Церемонијата се одржува пред камен споменик во центарот на островот, а вакво предавање досега се случило повеќе од 700 пати. Јавноста не присуствува на настанот. Пристапот до островот не е дозволен само за време на овие две годишни церемонии и главно се резервирани за воени и локални функционери, додека организирани туристички посети не се дозволени.

Меѓу другото таму и нема премногу што да се види одблизу. Островот е ненаселен, а единствениот објект на него е камен монолит со натписи на шпански и француски јазик. Но, она што му недостига во однос на содржините, го надоместува со својата богата историја.

Француските и шпанските дипломати таму одржале дури 24 конференции пред конечно да постигнат мир

Имено, токму на ова место, на неутрална територија што не ѝ припаѓала на ниту една страна, на 7 ноември 1659 година бил потпишан Пиринејскиот мировен договор, со кој бил ставен крај на Француско-шпанската војна што започнала уште во 1635 година.

Дипломатите со години се среќавале на островот, одржувајќи дури 24 одделни конференции во период подолг од една деценија, сè додека не постигнале мировен договор. Со овој договор била утврдена и границата долж Пиринеите, која во голема мера важи и денес.

Мирот бил запечатен и со кралски брак. Следната година, во јуни 1660 година, шпанската принцеза Марија Терезија го преминала островот на пат кон Франција, каде што се омажила за кралот Луј XIV, простувајќи се од својот татко Филип IV и од шпанскиот двор. Интересно е што организирањето на оваа историска средба било една од последните задачи на славниот сликар Диего Веласкес.

Зошто тогаш власта воопшто се менува наместо островот едноставно да биде поделен на два дела?

Наизменичното управување на секои шест месеци било воведено за да се решат споровите меѓу рибарите од двете страни и да се спречи шверцот во ова погранично подрачје.

Вреди да се напомене дека заедничкиот суверенитет датира уште од 1659 година, додека, според некои извори, конкретниот систем на наизменично управување дополнително бил регулиран со подоцнежните Бајонски договори од 19 век.

Името на островот, од друга страна, е малку измамливо. Кога во 1843 година низ ова место поминал писателот Виктор Иго, бил разочаран бидејќи не видел ниту еден фазан, туку само неколку крави и патки.

Денес на Островот на фазаните му се заканува непријател со кој не може да се преговара. Имено, реката постепено го „нагризува“ неговиот брег, па островот со текот на годините станува сè помал. За неговото одржување се грижат градовите Ирун и Ендај.

Иако постојано се намалува, островот останува еден од ретките зачувани примери на кондоминиум во светот и тивок потсетник дека границата не мора нужно да биде причина за конфликт. Барем не овде, на околу двесте метри копно кое веќе со векови уредно го менува својот сопственик, без да биде испукан ниту еден куршум.