Најмногу сол можеби внесувате преку храна што воопшто нема солен вкус

Точка

21/07/2026

11:02

554

Големина на фонт

а а а

Многумина од нас количината на сол во храната ја проценуваат исклучиво според вкусот. Една шака чипс или помфрит предизвикува жед, па претпоставуваме дека содржи многу сол, додека мафин или парче леб со банана ни изгледаат сосема безопасно.

Сепак, оваа перцепција често е погрешна.

Ема Бекет, виш предавач по нутриционизам и наука за храна на Австралискиот католички универзитет, објаснува зошто храната со изразено солен вкус не мора да содржи многу натриум, додека некои намирници што воопшто не се солени можат да имаат големи количини од него, пренесува „Taste.com“.

Положбата на солта е клучна за вкусот

Според д-р Бекет, не е важно само колку сол има во храната, туку и каде се наоѓа.

„Чувството на соленост зависи од тоа колку лесно солта стигнува до нашите рецептори за вкус, а не само од вкупната количина натриум во намирницата“, објаснува таа.

„Храна како чипсот може да има многу солен вкус затоа што солта се наоѓа на неговата површина. Тоа значи дека брзо се раствора во плунката и создава силен, моментален впечаток на соленост веднаш штом ќе почнете да ја јадете.“

Со други зборови, солта не мора да „патува“ далеку за вкусните папили да ја регистрираат.

Поради тоа, д-р Бекет истакнува дека додавањето сол по готвењето може да биде поефикасно отколку додавање големи количини сол за време на подготовката.

„Од здравствен аспект, подобро е храната да се соли на маса отколку за време на готвењето. Така секој може да го зачини јадењето според својот вкус, а солта останува на површината наместо да се измеша со останатите состојки, па рецепторите полесно ја препознаваат“, вели таа.


Состојки што го засилуваат чувството на соленост

Д-р Бекет објаснува дека одредени состојки можат да ја засилат перцепцијата на соленост и природно да го истакнат вкусот.

Поради тоа, јадењата можат да делуваат доволно солени дури и кога количината на додадена сол е намалена.

Меѓу нив се и намирниците богати со умами.

„Печурките, доматите, пармезанот, соја сосот, алгите или мисо пастата можат да ја зголемат вкусноста и длабочината на вкусот“, вели Бекет, додавајќи дека поради тоа често не е потребна голема количина сол за да се подготви вкусна вечера.

Сличен ефект имаат и киселите состојки.

„Сокот од лимон, оцетот или киселите краставички можат да ги истакнат вкусовите и да создадат поголем контраст во јадењето. Поради тоа целата намирница делува посвежо, а во одредени ситуации соленоста станува поизразена, па јадењата со помалку сол изгледаат повкусни и позаситувачки“, тврди Бекет.

Не треба да се занемарат ниту ароматичните состојки.

„Лукот, кромидот, зачинските билки, препечените зачини и интензивните ароми исто така го засилуваат впечатокот на вкус. Тие не го заменуваат натриумот од хемиски аспект, но помагаат помалку да се потпираме на солта при истакнување на вкусот или прикривање на непријатните ноти, како што е горчината“, објаснува таа.


Скриената сол во слатките намирници

Најголемо изненадување за многумина е фактот дека натриумот не е присутен само во помфритот или солените грицки.

Д-р Бекет вели дека некои од најсолените намирници всушност можат да бидат слатки.

„Храната не мора да има солен вкус за да биде значителен извор на натриум“, потврдува таа.

Имено, натриумот не се додава во храната само поради вкусот.

Тој може да го продолжи рокот на траење, да ја подобри текстурата, да ја контролира влагата, да помогне при нараснување на тестото или да ги избалансира другите вкусови.

Поради тоа, секојдневни производи како колачи, мафини, бисквити, житарки за појадок, енергетски плочки, сосови и пекарски производи можат да содржат значително повеќе натриум отколку што повеќето луѓе очекуваат.

„Кога храната е слатка, кисела, масна или има многу интензивен вкус, соленоста може да биде помалку изразена, бидејќи вкусовите меѓусебно се преплетуваат и се прикриваат“, вели Бекет.

Притоа, важно е да се знае дека целта треба да биде намалување на вкупниот внес на натриум.

„Кујнската сол е натриум-хлорид, но натриумот се наоѓа и во многу други состојки, како што се средствата за нараснување, конзервансите и засилувачите на вкусот“, додава таа.


Како да го контролирате внесот на сол?

Сето ова го менува начинот на кој гледаме на храната што ја јадеме.

Кога станува збор за слатки производи како мафини и колачи, решението е прилично едноставно – подготвувајте ги сами.

Наместо да купувате готови производи, изберете проверен рецепт. На тој начин ќе можете целосно да ја контролирате количината на сол.

Кај солените јадења, замената на дел од солта со состојки како печурки, домати, кисели краставички, лук или сок од лимон е вкусен начин за намалување на внесот на натриум.

Така, и вашите вкусни папили потешко ќе бидат „измамени“.