Меѓутоа, кога кортизолот е подолго време покачен, може да го зголеми ризикот од дебелина, инсулинска резистенција, висок крвен притисок и кардиоваскуларни заболувања.

Освен секојдневниот стрес, врз нивото на кортизол можат да влијаат и одредени намирници и пијалаци. Во продолжение откриваме кои се тие и како можете да го намалите нивното влијание.

1. Кафе и други пијалаци со кофеин

Утринската шолја кафе за многумина е неизоставен дел од денот, но кофеинот може привремено да го зголеми нивото на кортизол. Тој делува така што ги блокира рецепторите за аденозин – супстанција која го поттикнува чувството на замор, поради што се чувствувате побудни.

Истовремено се стимулира ослободувањето на хормони како адреналин и кортизол.

Според истражување објавено во 2025 година, најголемо зголемување на кортизолот било забележано по консумирање кафе, додека енергетските и газираните пијалаци имале нешто помал ефект. Чајот покажал најмало зголемување на нивото на кортизол меѓу пијалаците што содржат кофеин.

2. Додадени шеќери

Слатките, колачите, сладоледот и другите производи со додаден шеќер можат да го поттикнат лачењето на кортизол. Причината е наглото зголемување на нивото на гликоза во крвта по нивното консумирање.

Ваквите осцилации претставуваат одреден вид стрес за организмот, кој како одговор може да го зголеми производството на кортизол.

3. Овошни сокови

Иако природните шеќери се сметаат за подобар избор од додадените, овошните сокови содржат големи количини шеќер во концентрирана форма, без влакната кои ја забавуваат неговата апсорпција.

Едно помало истражување покажало дека консумирањето сок од грозје предизвикало значително зголемување на нивото на кортизол, што укажува дека ниту природните шеќери не се целосно безопасни кога се внесуваат во поголеми количини.

4. Рафинирани житарки

Белиот леб, белиот ориз, обичните тестенини, печивата и многу видови житарки за појадок спаѓаат во групата на рафинирани житарки.

При нивната обработка се отстрануваат влакната, поради што овие намирници побрзо го покачуваат нивото на шеќер во крвта, а со тоа можат да придонесат и за зголемување на кортизолот.

Доколку сакате да го намалите овој ефект, избирајте интегрални житарки или комбинирајте ги рафинираните производи со намирници богати со влакна или протеини.

5. Обилни и висококалорични оброци

Не е важен само видот на храната, туку и количината.

Консумирањето многу обилен оброк за кратко време може да претставува дополнително оптоварување за организмот.

Во едно истражување, учесниците кои за само 15 минути изеле оброк од околу 2.000 калории, имале значително повисоко ниво на кортизол по јадењето.

Поради тоа, експертите препорачуваат умерени порции и побавно јадење.

6. Храна богата со масти

Исхрана богата со црвено месо, пржена храна и полномасни млечни производи се поврзува со повисоки нивоа на кортизол.

Прекумерниот внес на вакви намирници може да поттикне хронични воспалителни процеси во организмот, кои на долг рок можат да ја нарушат регулацијата на хормоните на стресот.

7. Ултрапреработена храна

Чипсот, сувомесните производи, газираните пијалаци и другата ултрапреработена храна често содржат големи количини шеќер, сол, адитиви и конзерванси.

Ваквата исхрана може да ги зголеми воспалителните процеси и да предизвика нагли промени во нивото на шеќерот во крвта, што дополнително го оптоварува организмот и може да придонесе за покачен кортизол.

Некои истражувања покажуваат и дека лицата кои почесто консумираат ултрапреработена храна пријавуваат повисоко ниво на стрес.

8. Алкохол

Алкохолните пијалаци, вклучувајќи вино, пиво и жестоки пијалаци, исто така можат да го зголемат нивото на кортизол.

Истражувањата покажуваат дека дури и умерената консумација може да го поттикне лачењето на овој хормон, додека ефектот е уште поизразен кај прекумерното консумирање алкохол.

Причината е дополнителното оптоварување на црниот дроб, кој мора интензивно да го разградува алкохолот, што организмот го доживува како стрес.

Што можете да направите?

Целосното избегнување на овие намирници најчесто не е потребно, но умереноста може да помогне во одржувањето на постабилно ниво на кортизол.

Корисно е да избирате целовити намирници, да го ограничите внесот на додадени шеќери и ултрапреработена храна, да јадете побавно и да внимавате на големината на оброците.

Исто така, доволното количество сон, редовната физичка активност и ефикасното справување со стресот имаат подеднакво важна улога во одржувањето на хормоналната рамнотежа.