Древните народи го препознавале Марс по неговата црвенкаста боја, поради што го поврзувале со војната и опасноста. Денес е познато дека таа боја е последица на оксидирани железни минерали во марсовската прашина. Сепак, зад неговиот препознатлив изглед се крие свет со ледени полови, огромни кањони, изгаснати вулкани и траги од древни реки.

За разлика од Месечината или Венера, Марс е единственото место во Сончевиот систем што сериозно се разгледува како иден дом на луѓето надвор од Земјата. Иако е исклучително студен, има ден што трае речиси исто како на Земјата и располага со ресурси кои еден ден би можеле да овозможат подолготраен престој на човекот.

Од митови до наука

Кон крајот на XIX век, италијанскиот астроном Џовани Скијапарели на картите на Марс означил линии кои ги нарекол canali. Погрешниот превод на овој збор на англиски како „канали“ довел до верувањето дека на Марс постоела напредна цивилизација.

Подоцна, вселенските мисии, особено „Mariner 4“, покажале дека такви канали не постојат. Наместо градови и цивилизација, бил откриен студен свет покриен со кратери.

Денес, научниците повеќе не трагаат по остатоци од интелигентен живот, туку по докази дека на Марс некогаш постоела вода, а можеби и едноставни форми на живот.

Зошто Марс е толку голем предизвик?

На прв поглед изгледа логично дека по Месечината, следната дестинација на човекот треба да биде Марс. Сепак, разликата меѓу овие две одредишта е огромна.

До Месечината се стигнува за неколку дена, додека патувањето до Марс трае неколку месеци. Сигналот меѓу Земјата и Марс патува од неколку до повеќе од 20 минути, поради што астронаутите нема да можат да сметаат на моментална помош или инструкции од контролниот центар.

Секој дефект, медицински проблем или недостиг од резервни делови ќе мора да го решаваат самите.

Поради тоа, мисиите на Марс ќе претставуваат вистински тест за ракетната технологија, медицината, роботиката, психолошката подготвеност на екипажот и системите за одржување на животот.

Месечината како подготовка

Програмата „Apollo“ докажа дека човекот може да слета на друго небесно тело и безбедно да се врати на Земјата.

Денес, програмата „Artemis“ има поинаква цел – да воспостави долгорочно присуство на луѓето на Месечината и да ги подготви технологиите што еден ден ќе се користат на Марс.

На Месечината ќе се тестираат системи за производство на енергија, рециклирање на вода, заштита од зрачење, изградба на живеалишта и искористување на локалните материјали.

Сè што таму ќе се покаже како успешно, еден ден би можело да биде клучно за опстанокот на првата човечка екипа на Марс.

Роботите ќе пристигнат пред луѓето

Пред астронаутите да стапнат на Марс, најголемиот дел од работата ќе ја завршат роботите. Тие ќе го истражуваат теренот, ќе бараат мраз, ќе подготвуваат места за слетување, ќе поставуваат опрема и ќе градат заштитни објекти.

Особено важна ќе биде можноста за градење со локални материјали. Површината на Марс е покриена со реголит, слој од прашина и ситно камење, од кој роботите би можеле да изработуваат ѕидови, платформи за слетување и други делови од идната база со помош на 3Д-печатење.

Првата човечка база на Марс нема да биде изградена со едно слетување. Таа ќе биде резултат на долг процес во кој ќе се поврзат роботските системи, производството на енергија, комуникациите, рециклирањето на ресурсите и заштитата од опасната вселенска средина.

Ако човештвото еден ден навистина живее на Марс, секој од овие системи ќе мора да функционира речиси беспрекорно, бидејќи помошта од Земјата ќе биде многу далеку.