Меѓународен тим истражувачи откри огромна геолошка структура скриена под Источноантарктичката ледена покривка. Резултатите од истражувањето се објавени во научното списание „Nature Geoscience“.

Структурата се состои од систем на огромни субглацијални басени закопани под ледена маса која на одредени места надминува три километри дебелина. Заедно, овие басени формираат џиновска лепезеста структура на континентално ниво. Истражувачите ја нарекоа Источноантарктички лепезест басен.

Во неа се вклучени некои од најпознатите субглацијални обележја на Антарктикот, како што се басените Вилкс и Аурора, како и басенот во кој се наоѓа езерото Восток, најголемото познато субглацијално езеро на Земјата.

Иако овие басени биле поединечно проучувани и во минатото, ова е првпат да бидат препознаени како дел од единствена и поврзана геолошка структура.

Формирана со ротациско ширење на континенталната кора

Анализата сугерира дека структурата настанала преку процес познат како дистрибуирано ротациско ширење. Континенталната кора се проширувала од централна точка нанадвор.

Образецот потсетува на човечка рака – основата на палецот претставува фиксна точка, додека раширените прсти го покажуваат процесот на растегнување. Просторот меѓу прстите наликува на триаголни басени кои се формираат додека структурата постепено се отвора.

Според научниците, Источноантарктичкиот лепезест басен би можел да биде еден од најголемите примери на ротациско растегнување досега забележани во континенталната кора.

Се претпоставува дека структурата се развивала низ повеќе тектонски фази поврзани со еволуцијата на суперконтинентот Гондвана и подоцнежното одвојување на Антарктикот од Австралија. Можно е дури и самата структура да имала влијание врз тој процес на раздвојување.

Откритието отвора нови прашања

Откритието активира бројни нови прашања, особено во врска со точната старост на структурата и геодинамичките механизми што ја создале.

Сепак, значењето на ова откритие оди многу подалеку од историскиот увид во геолошкото минато.

Обликот на карпестата подлога скриена под ледената покривка и денес влијае врз движењето на мразот, контролирајќи ја распределбата на субглацијалните басени и езера. Тоа потенцијално може да влијае врз стабилноста на делови од Антарктичката ледена покривка, кои се особено чувствителни на климатските промени.

Комбинација од повеќе научни методи

За да ја истражат структурата, научниците комбинирале податоци за субглацијалната топографија со геолошки набљудувања, гравитациски, магнетни и сеизмички мерења, како и модели на кората и литосферата.

Нивните анализи покажале дека забележаната структура е резултат на длабок тектонски процес кој се одвивал во рамките на антарктичката литосфера.

Откритието не само што фрла ново светло врз геолошката историја на Антарктикот, туку може да помогне и во подобро разбирање на идните промени во една од најважните ледени области на планетата.