Меѓутоа, невролозите предупредуваат дека токму ваквите ситни промени понекогаш можат да бидат првите тивки сигнали дека мозокот не функционира сосема исто како порано.

Најважно е што многу проблеми можат да се забават или да се држат под контрола — но само ако се препознаат навреме.

Што е Амосовљевиот тест и зошто се зборува за него?

Николај Амосов бил советски и украински хирург и академик, познат по тоа што меѓу првите ја застапувал идејата дека здравјето на мозокот треба да се набљудува системски, а не дури кога ќе се појават сериозни симптоми.

Неговиот пристап бил едноставен: мозокот не старее рамномерно, туку преку мали промени што можат да се забележат многу пред сериозните нарушувања.

Руските невролози денес истакнуваат дека повеќето луѓе бараат помош дури кога проблемите ќе станат очигледни и за другите. А првите знаци често можеле да ги забележат многу порано — преку секојдневни ситуации што изгледале безопасно.

Суштината на таканаречениот „Амосовљев поглед“ е човекот да не ја чека болеста, туку да научи да го слуша своето тело и да ги препознава неговите сигнали.

Зошто мозокот е особено чувствителен по 60-тата година?

Со годините природно се менуваат крвните садови и протокот на крв низ мозокот. Тоа само по себе не е болест, туку дел од нормалното стареење. Меѓутоа, постои голема разлика меѓу обичното забавување и состојбата што лекарите ја нарекуваат хронична церебрална исхемија или цереброваскуларна инсуфициенција.

Кај нормалното стареење, на човекот му треба малку повеќе време да се сети на име или побавно преминува од една обврска на друга. Тоа не е алармантно.

Проблемот настанува кога не е погодена само брзината на размислување, туку и неговата структура. Кога личноста не заборава само еден збор, туку цел дел од разговорот. Кога концентрацијата не се губи за миг, туку нишката на мислата целосно исчезнува.

Според руските клинички насоки, хроничната церебрална исхемија се јавува кај голем број луѓе постари од 60 години, но многумина долго време не се свесни дека промените постојат.

Како функционира тестот од 30 секунди?

Овој тест не бара никаква опрема ниту медицинско знаење. Потребно е само искрено набљудување на сопственото паметење.

Обидете се да се сетите што сте правеле точно пред три дена навечер — не вчера, не завчера, туку токму пред три дена.

Што сте јаделе? Со кого сте разговарале? Што сте гледале на телевизија или читале?

На личност со зачувано краткорочно паметење обично ѝ се потребни околу 25 до 30 секунди за да ги повика тие информации. Ако спомените се вратат, дури и со мал напор, тоа се смета за добар знак.

Но, ако настаните од пред неколку дена се целосно заматени или воопшто ги нема во сеќавањето, невролозите сметаат дека тоа може да биде сигнал што не треба да се игнорира.

Краткорочното паметење често прво страда кога постои проблем со крвните садови на мозокот, додека долгорочното паметење може долго да остане зачувано. Затоа некои луѓе совршено се сеќаваат на настани од пред триесет години, но не можат да се сетат што правеле пред три дена.

Секојдневни сигнали што често ги занемаруваме

Многу рани симптоми изгледаат толку безопасно што речиси никој не ги поврзува со здравјето на мозокот.

На пример: станувате наутро, го вклучувате бокалот за вода и неколку секунди подоцна веќе не сте сигурни дали навистина сте го вклучиле или само сте планирале да го направите тоа.

Или се качувате по скали и одеднаш сфаќате дека мислата што штотуку сте ја имале целосно исчезнала.

Невролозите ваквите епизоди ги нарекуваат „симптом на прекината мисла“ и ги сметаат за можен ран показател на проблеми со мозочната циркулација.

Ако таквите ситуации се случуваат многу ретко, веројатно се последица на замор или стрес. Но, ако се повторуваат на секои неколку дена, се советува разговор со лекар.

Кога физичкиот напор „ги брише“ мислите

Уште еден необичен знак може да се појави за време на сосема обични активности.

На пример, се враќате од продавница со кеси или се качувате по скали, а потоа забележувате не само физички замор, туку и чувство на ментална празнина — како главата одеднаш да ви е „празна“.

Лекарите објаснуваат дека кај некои луѓе мозокот за време на физички напор не добива доволно кислород и крв, па се јавува краткотрајно влошување на концентрацијата и размислувањето.

Затоа поединечни невролози советуваат едноставна проверка:

Качете се по скали и веднаш потоа обидете се да ја продолжите мислата што сте ја имале неколку моменти претходно. Ако забележите дека мислите ви се „распаѓаат“ или дека не можете да го продолжите текот на размислувањето, тоа може да биде сигнал дека треба да ја проверите состојбата на крвните садови.

Промени што прво се гледаат преку емоциите

Многумина веруваат дека проблемите со мозокот секогаш почнуваат со заборавеност. Меѓутоа, руските невролози наведуваат дека првите симптоми често воопшто не се поврзани со паметењето.

Промените понекогаш најпрво се гледаат преку расположението и однесувањето.

Личноста може да стане пораздразлива, поемотивна, побрзо да се заморува од разговори и друштво или да биде анксиозна без јасна причина. Сонот станува поплиток и понемирен, иако претходно немало проблеми со спиењето.

Тоа се случува затоа што деловите од мозокот одговорни за емоциите се многу чувствителни на промени во протокот на крв.

Затоа емоционалните симптоми често доаѓаат многу пред посериозните проблеми со паметењето.

Кога треба да посетите лекар?

Лекарите советуваат да не се чека моментот кога проблемите ќе станат сериозни.

Се препорачува преглед кај невролог ако во текот на неколку недели забележувате повеќе од следниве симптоми:

• тешко се присетувате на настани од истиот ден
• по лесна физичка активност чувствувате ментална тежина или магла во главата
• сонот станал прекинат без јасна причина
• раздразливоста се јавува поради ситници
• често заборавате зборови за време на разговор
• утринската ментална замагленост трае подолго од половина час по будењето

Поединечни симптоми не мора нужно да значат болест. Но ако ги има повеќе истовремено и траат подолго време, се советува стручна консултација.

Што прават невролозите кога ќе се појават вакви тегоби?

Првиот преглед обично вклучува проверка на крвните садови на вратот и мозокот, крвни анализи и мерење на крвниот притисок.

Важно е да се знае дека проблемите со мозочната циркулација често можат успешно да се забават или контролираат, особено ако се откријат рано.

Затоа експертите постојано нагласуваат дека не треба да се игнорираат ситните промени и упорно да им се припишуваат само на годините или заморот.

Не страв, туку внимание кон себе

Целта на ваквите предупредувања не е да предизвикаат паника, туку да потсетат колку е важно да се обрнува внимание на сопственото тело и мозок.

Мозокот ретко испраќа гласни сигнали на почетокот на проблемите. Многу почесто зборува тивко — преку заборавен збор, изгубена мисла или чувство на магла во главата.

Промените поврзани со стареењето се нормални. Но, многу васкуларни нарушувања денес можат да се лекуваат или да се држат под контрола.

Најважно е да не се игнорира она што телото се обидува да го каже.