Витаминот Б12 е неопходен за здравјето, но нови истражувања покажуваат дека и прениско и превисоко ниво на овој витамин може да има сериозни последици врз организмот.
Витаминот Б12 е неопходен за живот. Му помага на телото да произведува црвени крвни зрнца, го одржува функционирањето на нервниот систем и игра централна улога во начинот на кој клетките ја копираат и поправаат ДНК.
Б12 природно се наоѓа во животински производи како што се месо, риба, јајца, млеко и сирење. Некои житарки и леб исто така се збогатени со него, што им помага на луѓето кои не јадат месо да внесат доволно.
Повеќето луѓе кои се придржуваат до разновидна исхрана ја внесуваат препорачаната количина, но на веганите, лицата со одредени цревни проблеми и постарите лица кои помалку ефикасно ги апсорбираат хранливите материи може да им бидат потребни суплементи.
Без доволно витамин Б12, работите можат да тргнат наопаку, понекогаш сериозно, особено ако недостатокот не се препознае и не се лекува. Сепак, во последните години истражувачите се прашуваат дали висок внес на витамин Б12 или високо ниво на витамин Б12 во крвта може да биде поврзано со рак.
Телото постојано создава нови клетки. Секој пат кога клетката се дели, мора прецизно да ја копира својата ДНК. Витаминот Б12 е клучен за тој процес. Кога нивоата се премногу ниски, ДНК може неправилно да се копира, што доведува до мутации кои, со текот на многу години, можат да го зголемат ризикот од одредени видови рак, особено рак на дебелото црево. Затоа недостатокот на Б12 се смета за сериозен.
Студија од Виетнам во 2025 година открила нешто што истражувачите го опишале како врска во форма на буква U помеѓу внесот на витамин Б12 и ризикот од рак, при што и пониските и повисоките внесови се поврзани со зголемен ризик.
Бидејќи ваквата студија може да покаже поврзаност, но не може да докаже причинско-последична врска, заклучокот не е дека Б12 е опасен. Станува збор за тоа дека рамнотежата е важна.
Можеби изгледа логично дека ако Б12 им помага на здравите клетки да напредуваат, земањето дополнителни дози би требало да понуди дополнителна заштита од рак. Но, истражувањата тоа не го поддржуваат целосно.
Витаминот Б12 го поддржува растот на клетките општо, не само на здравите клетки. Една од загриженостите е дека, ако веќе постојат преканцерозни клетки, многу висока достапност на нутриенти кои го поддржуваат растот, како Б12, теоретски би можела да го поддржи и нивниот раст. Но тоа сè уште е тешко да се докаже кај луѓето.
Севкупно, студиите за високи дози на суплементи од витамин Б кои се земаат подолг период не покажале јасни заштитни ефекти против појава на рак или смрт од рак.
Една анализа покажала намален ризик од меланом, но тоа бил специфичен наод за еден вид рак, а не доказ дека високите дози на витамин Б генерално го спречуваат ракот.
Некои опсервациски истражувања исто така сугерирале благ пораст на ризикот од рак на белите дробови поврзан со долгорочна суплементација со високи дози на витамини B6 и Б12, особено кај мажи и пушачи, иако ваквите студии не можат да докажат дека суплементите го предизвикале ракот.
Лекарите забележале дека многу пациенти заболени од рак покажуваат невообичаено високи нивоа на Б12 во крвта. Ова поставува важно прашање: Дали покачениот Б12 придонесува за рак или самиот рак може да предизвика пораст на нивото на Б12?
Истражување од 2022 година заклучило дека високиот Б12 кај пациенти заболени од рак често е „епифеномен“. Со други зборови, витаминот се појавува заедно со болеста, но не мора нужно и да ја предизвика. Понатамошни истражувања од 2024 година дошле до сличен заклучок.
Тоа значи дека необјаснето, упорно високо ниво на Б12, особено кога не е предизвикано од суплементи, не треба да се игнорира. Може да укажува на болест на црниот дроб, нарушувања на крвта или рак што сè уште не е откриен.
За повеќето луѓе, ова не е нешто за кое треба да се грижат. Б12 од нормална исхрана која содржи месо, риба, јајца, млечни производи или збогатена храна обично не претставува проблем: многу е тешко да се внесе премногу Б12 само од храна. Недостатокот останува почест и подобро утврден проблем од вишокот.
Загрижувачко е продолженото земање високи дози суплементација без медицински совет или крвна анализа која покажува упорно високо ниво на Б12 кога некој не зема суплементи.
