Оваа јужноазиска држава не е единствената што се соочува со последиците од иранската блокада на Ормускиот Теснец — сè поголеми проблеми со снабдувањето со гориво погодуваат низа земји, од Индија и Јужна Кореја до Австралија и Нов Зеланд, пишува „Телеграф“.

Бангладеш на раб на колапс

Владата во Дака, по недели рационализирање на потрошувачката, очајнички се обидува да состави план бидејќи земјата со 170 милиони жители се соочува со можност да остане без гориво. Бангладеш увезува 95 отсто од своите потреби за нафта и гас, од кои две третини пристигнуваат од заливските земји како Саудиска Арабија, ОАЕ и Ирак.

Увозот на сирова нафта речиси пресуши, па овој месец биле увезени само 170.000 тони сирова нафта и дизел, во споредба со 332.000 тони во истиот месец минатата година. „Владата таму станува сè поочајна, не знаат што да преземат ниту како да се подготват“, изјавил западен извор запознаен со состојбата во земјата.

Кон крајот на март, Бангладеш во својата Источна рафинерија имал складирани 80.000 тони сирова нафта, што е доволно за приближно 17 дена функционирање на државата. Залихите на дизел и бензин се исто така ниски.

Властите грчевито бараат нови извори на рафинирани производи ширум светот и од САД побарале одобрение за увоз на 600.000 тони руско мазутно гориво, а примиле и 60.000 тони од Индонезија, веројатно по значително повисока цена. Испораката на 60.000 тони дизел што Индија требаше да ја достави во првата половина од годината исто така станала неизвесна поради проблемите со снабдувањето во самата Индија.

Хаос на улиците на Дака

Во главниот град Дака, возачите со часови чекаат во редици на бензинските пумпи, универзитетите се затворени, а на државните службеници им е наложено да ја ограничат потрошувачката на електрична енергија. „Во овој ред чекам веќе четири часа и сè уште не знам дали воопшто ќе наточам гориво. Ако се вратам дома со празен резервоар, моето семејство вечерва нема да има што да јаде. Работата е многу едноставна“, раскажал таксистот Абул Калам.

Поради недостигот, кој речиси го запре секојдневниот живот во еден од најпренатрупаните градови во светот, патниците ги откажуваат патувањата, доставувачите не работат, а јавниот превоз е поредок.

Извор од нафтената индустрија наведува дека проценките говорат оти на Бангладеш му преостануваат „меѓу 10 и 21 ден клучни резерви на гориво“. Сепак, предупредил дека се очекува пристигнување на нови пратки, што значи дека целосното исцрпување на резервите не е неизбежно.

Владата смирува, експертите предупредуваат

И покрај алармантната состојба, владата инсистира дека нема недостиг. Министерот за енергетика Икбал Хасан Махмуд Туку во понеделникот во парламентот изјавил дека резервите се стабилни. „Сакам да бидам јасен, во Бангладеш во моментов нема недостиг од гориво. Напротив, го зголемивме снабдувањето во однос на минатата година“, рекол тој.

За метежот ја обвини зголемената потрошувачка и паничното купување, тврдејќи дека мотоциклистите купуваат три до четири пати повеќе гориво од вообичаено. Владата покрена акција против нелегалното складирање и нуди награди за информации за трупање резерви. Истовремено, упатени лица од индустријата и превозниците тврдат дека неформалните синдикати ја влошуваат кризата со пренасочување на залихите и задржување гориво. „Достапноста на горивото веќе е под сериозен притисок. Ако војната во Иран се одолговлечи, а снабдувањето остане нарушено, Бангладеш би можел буквално да запре за неколку недели“, предупредил еден висок функционер.

Кризата се шири низ Азија

Бангладеш не е единствената погодена земја. Во Индија, недостигот од гас предизвика пад на индустриското производство на најниско ниво во последните четири и пол години, а владата мораше да ги демантира гласините за исцрпување на резервите во рок од една недела, тврдејќи дека располага со залихи за 60 дена. Во Јужна Кореја, која околу 70 отсто од горивото го увезува од Блискиот Исток, се разгледува воведување ограничувања за возење за граѓаните, првпат од Заливската војна во 1991 година.

Филипините, кои прогласија национална енергетска вонредна состојба, имаат резерви за нешто повеќе од еден месец. Во Виетнам, резервите на сирова нафта во март се преполовиле, а стратешките резерви се доволни за околу три недели.

Состојбата е тешка и во други земји од регионот. Јапонија почна да користи досега најголем дел од своите итни резерви. Во Мјанмар, војската ги повикува граѓаните да останат дома и да избегнуваат панично купување, додека е воведен систем на точење гориво „пар-непар“. Во Камбоџа е затворена третина од бензинските пумпи

Кина ја користи можноста за зајакнување на влијанието

Кризата ѝ отвори простор на Кина да го зголеми своето влијание во регионот. Пекинг ја искористи можноста и почна да извезува гориво во соседните земји. Според извештај на „Блумберг“, кинески танкер испорачал околу 100.000 тони горива во Виетнам, додека Филипините примиле два танкери со 260.000 барели тони дизел.

Јоханес Раубал од аналитичката компанија „Kpler“ објаснил дека Пекинг со тоа ја зајакнува својата позиција. „Кина извезува дизел и нафтени деривати во земји како Филипините и Виетнам врз основа на билатерални договори, со што го зајакнува влијанието на Пекинг врз соседите со кои веќе има нерешени територијални спорови“, изјавил тој.

Парадоксално, се чини дека Иран профитира од кризата. Цената на нафтата достигна 116 долари за барел, а Исламската Република, според извор на кој се повикува „Економист“, извезува до 2,8 милиони барели дневно, што е приближно на нивото од изминатата година или дури и повеќе. Поголемиот дел од иранскиот извоз завршува во Кина, која го плаќа со стока или преку мрежа банкарски сметки со кои се заобиколуваат меѓународните санкции.