Хартијата за печење е меѓу најопасните нешта во кујната: Ова никако не смеете да го правите со неа

Точка

14/03/2026

19:45

1.507

Големина на фонт

а а а

Хартијата за печење веќе со децении ја олеснува подготовката на храната бидејќи спречува лепење, ја намалува потребата од дополнително масло и го поедноставува миењето на садовите.

Меѓутоа, иако е несомнено практична, сè почесто се поставува прашањето дали е целосно безбедна за здравјето.

Оваа хартија се прави од целулоза и дополнително се обработува за да стане отпорна на влага, маснотии и високи температури. Најчесто е обложена со силикон, кој спречува лепење на храната и овозможува печење на високи температури.

На пазарот постојат две основни варијанти – избелена хартија, третирана со хлор за да добие бела боја и неизбелена хартија, со природна кафеавкаста боја, без хемикалии што содржат хлор.


Потенцијални здравствени ризици

Иако хартијата за печење се користи секојдневно, постојат одредени научни наоди и претпоставки што ја поврзуваат со потенцијални здравствени ризици.

Имено, процесот на избелување со хлор може да доведе до создавање диоксини – супстанции што Светската здравствена организација ги класифицира како канцерогени. Иако се јавуваат во мали количини, под дејство на високи температури можат да преминат во храната. Откако ќе влезат во организмот, се задржуваат во масното ткиво со години и се поврзуваат со хормонални нарушувања, намалена плодност, оштетување на црниот дроб, како и со зголемен ризик од рак на дојка и црн дроб.


Исто така, повеќето хартии за печење содржат силиконски премаз кој се декларира како „безбеден за контакт со храна“. Сепак, некои истражувања покажуваат дека при печење, особено на температури повисоки од препорачаните, може да се ослободат силоксани – хемиски соединенија што се поврзуваат со хормонални нарушувања и потенцијално канцерогено дејство.

Европската агенција за хемикалии (ECHA) класифицираше одредени облици на силоксани, како D4 и D5, како супстанции со висок ризик (SVHC). Иако силиконските површини генерално се стабилни, клучно е да се внимава на квалитетот на производот и да се избегнува повторна употреба на хартијата.

Хартијата за печење не е наменета за повеќекратна употреба – по едно печење силиконскиот премаз може да почне да пука и да испушта честички. Повеќето производители советуваат да не се користи на температури повисоки од 220 – 230°C, бидејќи тогаш расте ризикот од разградување на силиконот и преминување на штетни материи во храната.


Поздрави и подолготрајни алтернативи

Доколку сакате да избегнете изложеност на потенцијално штетни хемикалии, размислете за потрајни и еколошки поприфатливи алтернативи. Наместо хартија за печење, често е доволно само да го премачкате плехот со малку маслиново масло. Нерѓосувачкиот челик е одлична замена – долготраен е, нереактивен и лесен за чистење.

Стаклените и керамичките садови исто така се идеални за печење, бидејќи не испуштаат штетни хемикалии. Тука се и силиконските подлоги кои можат да се користат повеќепати и се стабилни на високи температури – но важно е да се избираат оние што имаат сертификати за безбедност.


Здрав разум и информираност – клучни состојки во кујната

Иако наведените ризици не се алармантни доколку хартијата се користи повремено, долгорочната изложеност и печењето на превисоки температури можат да претставуваат проблем. За среќа, денес постојат бројни замени што не само што се побезбедни, туку се и подолготрајни и често поисплатливи.

Здравјето почнува од секојдневните избори, па така и во кујната. Информираноста и малите промени во навиките можат да имаат големо влијание – и врз нашето тело и врз животната средина.