На суд во Лос Анџелес започна клучен судски процес против технолошките компании „Google“ и „Meta“. Тужбата, поднесена од 20-годишната Кејли Г. М., тврди дека овие платформи намерно се дизајнирани со користење невробиолошки техники слични на оние во казината, со цел децата и младите да се задржат во состојба на зависност. Тужителката наведува дека нејзиното долгорочно користење на сервисите, започнато уште во раното детство, директно придонело за развој на тешка депресија и суицидални мисли.

Адвокатот на тужителката во воведното излагање истакна дека компаниите „инженерски осмислиле зависност во мозоците на децата“ со цел остварување профит. Во текот на излагањето користеше реквизити како минијатурни автомати за игри на среќа за да повлече паралела меѓу алгоритмите на социјалните мрежи и индустријата за коцкање. Тужбата тврди дека интерни документи на компаниите ја потврдуваат нивната свесност за штетноста на овие практики, но интересите на огласувачите и задржувањето на корисниците биле ставени пред безбедноста на малолетниците.

„YouTube“ тврди дека не е социјална мрежа

Од друга страна, правните тимови на обвинетите корпорации остро ги отфрлаат сите наводи. Адвокатот на „YouTube“ во обраќањето до поротата нагласи дека сервисот технички не е социјална мрежа, туку платформа за забава и едукација, споредувајќи го со услуги како „Netflix“. Според него, платформата не се обидува да „го репрограмира мозокот“, туку едноставно нуди содржина што корисниците сакаат да ја гледаат, како музички видеа или спортски резимеа.

Одбраната дополнително се повикува на медицинската документација на тужителката, тврдејќи дека во повеќе од 10.000 страници записи нема ниту еден доказ за клиничка зависност од „YouTube“. Адвокатите на „Meta“ исто така истакнаа дека нејзините психички проблеми се резултат на други животни околности, вклучително семејни трауми и врсничко насилство, а не користењето на „Instagram“. Нагласуваат дека компаниите континуирано воведуваат нови заштитни мерки за младите корисници.

Пошироко значење на процесот

Овој случај претставува прв во низата пробни процеси што би можеле да постават правен преседан за повеќе од 1.600 слични тужби низ САД. Иако платформи како „TikTok“ и „Snapchat“ претходно постигнаа спогодби во слични спорови, со необјавени износи на обесштетување, „Google“ и „Meta“ решија да одат на суд. Се очекува во текот на судењето, кое може да трае до осум недели, да сведочат и нивните раководители, вклучително и Марк Закерберг.

Исходот од ова судење би можел суштински да го промени начинот на кој технолошките компании ги дизајнираат своите производи и управуваат со алгоритмите за младите корисници. Поротата ќе треба да одлучи дали функции како бесконечно скролање и автоматска репродукција се штетни дизајнерски избори или само функционалности на современите дигитални услуги.