На Универзитетот во Грац во Австрија, истражувачи од проектот „RoboRoyale“, финансиран со средства од ЕУ, тестираат микро-роботи што би можеле да ги зајакнат пчелните заедници така што ќе ѝ помагаат на матицата, клучна за размножувањето.

Планот предвидува роботите да ја хранат, чистат и негуваат матицата, како и да помагаат во рамномерна распределба на нејзините феромони во кошницата.

Раководителот на проектот Фаршад Арвин, чија работа ја координира Универзитетот во Дарам со партнери од Чешка и Турција, нагласи дека целта не е замена на пчелите, туку прилагодување на реалноста.

Тој истакна дека климатските промени ја надминуваат способноста на пчелите да се приспособат, наведувајќи дека кратките топли периоди во зима можат да ги наведат пчелите да се однесуваат како да пристигнала пролет, што може да има фатални последици за кошницата ако потоа следи нагло заладување.

Во такви ситуации, роботите би можеле да делуваат како поддршка и да спречат угинување на колонијата, пренесува „Euractiv“.

Слични истражувања се спроведуваат и во САД.

На Масачусетскиот институт за технологија („MIT“), инженерот Џи-Сјуан Сјао развива роботи со големина на инсекти наменети за опрашување на земјоделски култури.

Овие мали дронови, полесни од спојница, можат да летаат со брзина до два метра во секунда и да останат во воздух повеќе од 1.000 секунди.

„Кошниците од година во година се сè попразни“

Истражувачите нагласуваат дека роботите не треба да ги заменат пчелите, туку да ги надополнат.

Сепак, критичарите, меѓу кои и претставничката на еколошката организација „Beelife“, Синди Адолф, предупредуваат дека технолошките решенија не смеат да го одвлечат вниманието од подлабоките промени потребни во земјоделството и односот на човекот кон природата.

Истовремено, пчелари како Клаудија Фернандес Гутиерес од северна Шпанија изјавија за „Euractiv“ дека кошниците од година во година стануваат сè попразни.

„Има сè помалку пчели. По зимата многу од нив во кошницата се мртви. Тешко опстануваат поради нестабилните временски услови“, изјави таа.

Според нејзините зборови, климатските промени се важен фактор, но не се единствена причина за намалувањето на бројот на опрашувачи.

Голема штета предизвикува и паразитот вароа, како и инвазивниот азиски стршлен, кој дневно може да изеде и до 50 пчели.

Дополнителен проблем претставуваат пестицидите, поради што Европската унија воведе мерки како забрана за увоз на храна со остатоци од неоникотиноиди, хемикалии што се исклучително штетни за пчелите.

Научниците веќе долго предупредуваат на намалувањето на бројот на опрашувачи, клучни за екосистемите и производството на храна.

Земјите членки на ЕУ до декември 2026 година мора да воспостават нов систем за следење на видовите опрашувачи, но запирањето на негативниот тренд и понатаму претставува голем предизвик.