Првиот пилотиран лет на програмата Artemis до Месечината може да биде малку одложен, но екипажот сè уште е длабоко во подготовките. Додека поголем дел од вниманието во НАСА е насочено кон предлетачките подготовки на вселенското летало Orion и неговата ракета SLS, четворицата астронаути се соочуваат со значително различен протокол. Додека живеат и работат меѓу луѓе, тие не можат физички да го допираат никого, ниту да излегуваат надвор. Една обична стомачна болка или настинка може сериозно да го одложи првиот човечки лет во близина на Месечината по повеќе од 50 години, пишува Wired Magazine.

Во 1970-тите, мисиите Apollo воведоа задолжителен карантин за оние што патуваа до Месечината. Денес, НАСА ја нарекува таа иницијатива „Програма за стабилизација на здравјето“ (Health Stabilization Program), која бара 14-дневна изолација пред лансирање. Во овој период, екипажот избегнува јавни места, носи специјални маски и, иако може да ги види најблиските, мора да држи дистанца или ризикува да се разболи и да ја контаминира стерилната околина на Orion.

Според соопштение објавено од НАСА, екипажот на Artemis II веќе е во карантин во објект во Хјустон. Претходниот временски прозорец за лансирање на нивното летало беше најрано на 8 февруари 2026 година, но агенцијата сега таргетира датум од 6 до 11 март.

Повратното патување ќе трае најмалку 10 дена. На Orion има работни простории, спални простории и тоалет, сè во област споредлива со внатрешноста на два миниванa. Reid Wiseman, Victor Glover и Christina Koch од НАСА и Jeremy Hansen од Канадската вселенска агенција мора да живеат во овој тесен простор во добро здравје, а додека орбитираат на страната на Месечината што никогаш не гледа кон Земјата, ќе изгубат комуникација со НАСА на неколку часа. Откако ќе бидат во вселената, не можат да си дозволат пауза поради болести што го намалуваат перформансот или не можат да се лечат во леталото.

Агенцијата веќе се соочила со предизвици поради здравствени проблеми. Пред неколку недели, таа за првпат мораше да ја откаже мисијата кон Меѓународната вселенска станица поради медицинска итна состојба. Иако природата на состојбата не беше откриена, НАСА потврди дека станицата немала потребни инструменти за лекување.

[Artemis II - Creator: NASA/Joel Kowsky | Credit: NASA/Joel Kowsky]

Заштита на Месечината од прекумерна контаминација

Пред првото слетување на Месечината, научниците не беа сигурни дека површината на Месечината е стерилна. Иако немаше докази дека Месечината содржи микроскопски живот, постоеше можност, колку и да беше мала, дека екипажот може да се сретне со патоген за кој нивниот имун систем не е подготвен. НАСА исто така се плашеше дека некој микроб може да се залепи за вселенските одела или леталото, да се врати на Земјата и да предизвика епидемија.

Кога екипажот на Neil Armstrong се врати од Apollo 11, НАСА веднаш ги стави во карантинска единица, каде останаа 21 ден додека медицинскиот персонал внимателно ги следеше за ненормални симптоми. Агенцијата го одржа овој пост-лунарен карантински протокол до Apollo 14, кога собра доволно докази за да исклучи биохазардни ризици од Месечината.

Последните истражувања препорачуваат избегнување на контаминација и во обратна насока. Бидејќи програмата Artemis има за цел да истражува кратерите на јужниот пол на Месечината, области каде сончевата светлина никогаш не допира и можеби има употреблив мраз, НАСА сега мора да ја заштити Месечината од нашите земски микроби.

Во овие зони, кои функционираат како природни фрижидери, микроорганизмите од Земјата можат да преживеат со децении. Малку е веројатно да се размножуваат, но можат да ја контаминираат средината што содржи информации за потеклото на Месечината и првите денови на Сончевиот систем. Дури и најмала контаминација може да се погреши како знак на вонземски живот.