ЈНА била масивна, територијално распределена и дизајнирана за сценарио за тотална војна, вклучително и нуклеарен конфликт меѓу големите сили.

Препуштени на мракот и распаѓањето

Зад таквата доктрина останала огромна мрежа од подземни објекти, аеродроми вкопани во планините, командни центри, магацини и бункери, кои со децении биле строго чувана тајна.

Денес, многу од овие комплекси се напуштени, оставени на влага, темнина и распаѓање, но токму затоа привлекуваат урбани истражувачи, историчари и љубопитни од целиот свет.

Еден од нив е јутјубер од каналот „Tattooed Explorer“, кој е специјализиран за истражување на заборавени и забранети локации, а во едно од видеата посветил посебно внимание на поранешните воени објекти од СФРЈ.

Врвно тајно засолниште

Тој отишол под земја за да истражи бункер познат како Кук-2, поранешно тајно нуклеарно командно засолниште од југословенскиот период.

Тој во видеото наведува: „Отидов да го истражам поранешното тајно нуклеарно командно засолниште Кук-2. Бункерот беше изграден како резервна копија за Кук-0 во рамките на огромната југословенска мрежа на подземни командни бункери“.

Патем, Кук-0 е една од најстрого чуваните тајни во поранешна Југославија. Скриен е во утробата на Биоково, каде што има подземен град изграден во педесеттите години како засолниште во случај на атомска војна.

Во тунелот долг два километри имало и електрична енергија и вода. Под земја имало соба за деконтаминација, болница, кујна, конференциска сала, како и бројни станови за политичката елита, а најубавиот бил наменет за Јосип Броз Тито.

Изградени длабоко во карпите

Во случај на напад, таму можело да се преживее со месеци. Засолништето, до кое се стигнува по патот кон Задварје, а понатаму со макадам, го изградиле војници кои дури и не знаеле што треба да расте таму. Во 1990-тите, Кук-0 бил напуштен и ограбен, а малку подоцна биле направени инвестиции за одгледување печурки. 

Кук-2 се наоѓа на островот Брач ​​и е дизајниран како резервен команден објект, дел од систем кој требало да обезбеди континуитет на командата во случај на уништување на главните центри.

Ваквите бункери биле изградени длабоко во карпата, со дебели армирани (бетонски) ѕидови, системи за филтрирање на воздух, сопствени извори на енергија и залихи што можеле да им овозможат на луѓето да останат со недели таму, па дури и месеци без да излезат на површината.

Овој урбан истражувач пронашол отвор во комплексот под кој се наоѓа потопен тунел. Внатре имало и лилјаци, па се запрашал дали можеби станува збор за таен излез од комплексот.

Со распадот на Југославија и промената на воените доктрини, ваквите објекти ја изгубија својата намена. Многу од нив беа ограбени, уништени или едноставно заборавени, но во исто време станаа фасцинантни споменици на едно време.