Уште една година во училишните клупи може да има значење за здравјето на мозокот децении подоцна. Истражување објавено на 23 октомври 2026 година во списанието „PNAS“ утврдило помалку дијагнози на Алцхајмерова болест и сродни деменции кај луѓе погодени од британска реформа што го продолжила задолжителното школување.

Како што соопшти американскиот Национален институт за здравство, анализата опфатила над 100.000 учесници од базата „UK Biobank“. Наодите ја прошируваат дебатата за превенцијата: условите во кои луѓето учат и живеат можат да бидат важни многу пред да се појават симптомите.

Истражувањето го испитува долгорочниот ефект на школувањето. Фотографијата е илустративна и не прикажува учесничка во студијата. Фото: cottonbro studio / Pexels.

Реформа од 1972 година како природен експеримент

Со реформата минималната возраст за напуштање на училиштето била зголемена од 15 на 16 години. Истражувачите споредиле луѓе родени непосредно пред и по граничниот датум — 1 септември 1957 година — кои се соочиле со различни законски обврски за школување.

Според Универзитетот на Јужна Калифорнија, токму оваа граница помага да се издвои ефектот на образованието од други разлики меѓу луѓето, како семејните и економските околности. Авторите велат дека дизајнот дава доказ за причинско влијание, надвор од одамна познатата поврзаност меѓу образованието и деменцијата.

Генетскиот ризик не е непроменлива судбина

Помалку дијагнози биле забележани и кај учесници со повисока генетска подложност. Тоа не значи дека школувањето ги менува гените, туку дека наследната подложност не го одредува сама конечниот исход.

Водечката авторка, Силвија Барселос, и нејзините колеги укажуваат на можни патишта преку подобри приходи, работни можности и здравствени околности. Сепак, истражувањето не утврдило кој механизам точно го објаснува намалувањето на деменцијата.

Фотографијата е илустративна; не прикажува учесник во истражувањето ниту лице со утврдена дијагноза. Фото: Tima Miroshnichenko / Pexels.

Што покажува студијата, а што сè уште не знаеме?

Дијагнозите биле проверувани преку медицински истории, болнички записи и регистри на починати. Важно ограничување е што учесниците биле следени до најмногу 65 години, кога деменцијата сè уште била релативно ретка во оваа група. Подолгото следење ќе покаже дали разликите се задржуваат и во подоцнежната старост.

Наодот не е гаранција за индивидуална заштита и не докажува дека читање книги во староста има ист ефект како дополнителна година задолжително образование во младоста.

Што е деменција? Едукативно видео од „Alzheimer’s Society“, објавено во 2017 година, на англиски јазик. Не се однесува на новата студија.

Кавер и кавер 2: жена што чита книга — илустративна фотографија. Фото: cottonbro studio / Pexels.