Овогодишната Нобелова награда за медицина им е доделена на научниците кои развиле метод за контрола на активноста на нервните клетки користејќи светлина, што претставува значаен напредок во невронауката и излекување на невролошки нарушувања.
Овогодишната Нобелова награда за физиологија или медицина им е доделена на научниците Карл Дајсерот, Петер Хегеман и Георг Нагел за развојот на оптогенетиката – метод што им овозможи на научниците прецизно да ја контролираат активноста на одредени нервни клетки во мозокот со помош на светлина, пренесува CNN.
Едноставно кажано, оптогенетиката функционира како прекинувач за неврони контролиран со светлина. Научниците ги прават одредени нервни клетки чувствителни на светлина, а потоа можат да ги активираат или да ја запрат нивната активност користејќи светлосни импулси. Ова им овозможува да набљудуваат што се случува кога одредена група неврони ќе се вклучи или исклучи и да откријат каква функција врши таа група.
Ана Ведел, членка на комитетот за Нобелова награда, објасни дека методот им овозможува на истражувачите да „мапираат кои клетки се одговорни за која функција“ во мозокот.
Темелите на методот беа поставени преку истражувањата на германските научници Петер Хегеман и Георг Нагел. Тие проучувале протеин чувствителен на светлина, познат како каналродопсин, кај алгите. Карл Дајсерот подоцна го применил овој механизам врз нервните клетки. Каналродопсинот може да се внесе во нив, правејќи ги невроните чувствителни на светлина. Кога истражувачите ги осветлуваат со светлина со одредена бранова должина, тие можат да влијаат врз нивната активност – ефективно вклучувајќи ги или исклучувајќи ги по желба.
Токму оваа способност им даде на научниците алатка каква што претходно никогаш немале: наместо само да ја набљудуваат активноста на мозокот, тие можеле селективно да активираат одредени неврони и да ги следат ефектите што произлегуваат од тоа.
Ова е особено значајно бидејќи мозокот се состои од милијарди меѓусебно поврзани нервни клетки. Тешко е да се утврди која група неврони врши одредена функција кога истовремено се следи активноста на голем број клетки. Со помош на оптогенетиката, истражувачите можат да таргетираат специфични невронски кола и да ја проучуваат нивната улога во процеси како што се формирањето на меморијата, емоциите или однесувањето. Овој метод се користи и за истражување на мозочните процеси поврзани со невролошки и психијатриски нарушувања.
Дејвид Пендлбери, раководител за анализа на истражувања во Институтот за научни информации (дел од Clarivate), истакна дека оптогенетиката фундаментално го променила начинот на кој научниците ги проучуваат мозокот и нервниот систем. „Признанието од Нобеловиот комитет го потврдува исклучителното влијание на оваа работа, која ја трансформираше невронауката овозможувајќи им на истражувачите прецизно да ја контролираат и проучуваат невронската активност со помош на светлина“, рече Пендлбери.
фото/ЕПА
Денес
