Еден од најинтересните примери е Дејвид Силвер, поранешен истражувач во „Google DeepMind“ и човекот кој го предводеше развојот на системот „AlphaGo“. Откако на почетокот на годината ја основа сопствената AI-компанија „Ineffable Intelligence“, тој вети дека сите пари што еден ден ќе ги добие од продажбата на компанијата ќе ги донира во хуманитарни цели.

Силвер за основање на компанијата обезбеди 1,1 милијарда долари, при проценета вредност на компанијата од 5,1 милијарда долари. Во моментот на основањето, тоа претставуваше една од најголемите почетни инвестициски рунди во Европа.

Ако „Ineffable Intelligence“ еден ден биде продадена за повеќекратно поголема сума, Силвер би можел да стане исклучително богат. Но, според неговото ветување, тие пари нема да завршат на неговата сметка.

AI-богатството станува нов вид филантропија

Силвер не е единствениот. Меѓу AI-претприемачите кои ветија дека дел од своето идно богатство ќе го дадат во добротворни цели е и Мустафа Сулејман, еден од основачите на „DeepMind“ и денес директор на AI-одделот на „Microsoft“.

Тука е и Антон Осика, основач на компанијата „Lovable“, кој се обврза да донира половина од приходите што ќе ги оствари од својот сопственички удел.

Ваквите одлуки не се сосема нова појава во Силиконската долина. Бил Гејтс и Мелинда Гејтс со децении насочуваат огромни суми кон борбата против сиромаштијата и болестите, додека Марк Закерберг и Присила Чен ветија дека своето богатство ќе го насочат кон научни истражувања преку „Chan Zuckerberg Initiative“.

Разликата е во тоа што новата генерација филантропи своето богатство го создава токму во AI-индустријата, за која веруваат дека ќе има огромно влијание врз иднината на човештвото.

Силвер своето ветување го формализираше преку организацијата „Founders Pledge“. За разлика од јавните, но необврзувачки ветувања, оваа организација од основачите на компании бара договорна обврска дека дел или целата заработка од својот бизнис ќе ја дадат во добротворни цели.

Вредноста на ваквите ветувања нагло порасна. Според податоците на организацијата, вкупната вредност на ветените донации пораснала од 400 милиони долари во текот на 2023 година на околу четири милијарди долари оваа година, додека AI-индустријата веќе сочинува приближно една третина од вкупната вредност на сите ветувања.

Силвер вели дека сака парите да ги насочи таму каде што можат да спасат што е можно поголем број човечки животи. Како еден од примерите ја наведува „Malaria Foundation“, организација која финансира програми за борба против маларијата.

Неговиот пристап се разликува од идејата дека филантропијата првенствено треба да решава проблеми кои би можеле да се појават за стотици или илјадници години. Силвер смета дека е тешко да се оправда таквиот фокус додека милиони луѓе веќе денес страдаат и умираат од болести што можат да се спречат.

Проблемот е во тоа кој одлучува за милијардите

Ваквите ветувања звучат едноставно: компанијата создава огромно богатство, нејзиниот основач го подарува, а парите завршуваат таму каде што се најпотребни.

Но, токму тука започнува сериозната дебата.

Критичарите предупредуваат дека приватната филантропија не го решава проблемот поради кој огромното богатство воопшто се концентрира во рацете на мал број луѓе. Милијардерите сами одлучуваат кои проблеми ги сметаат за важни, а за тие одлуки не одговараат пред гласачите.

Линзи Мекгој, професорка по социологија на Универзитетот во Есекс, предупредува дека со филантропијата можат да се ублажуваат последиците од проблемите без да се решаваат нивните причини. Според неа, не е доволно луѓето кои се збогатиле во рамките на одреден економски систем подоцна да дадат дел од тие пари за да решаваат проблеми за чие создавање придонел истиот систем.

Постои и попрактичен ризик. Големите донатори можат да имаат сопствени политички и општествени приоритети, па нивните пари можат да влијаат врз тоа кои теми ќе добијат внимание, а кои ќе останат настрана.

Ова прашање е особено важно во глобалното здравство. Светската здравствена организација веќе ги препозна проблемите што се појавуваат кога голем дел од финансирањето зависи од приватни донатори, додека критичарите предупредуваат дека таквиот модел може да им даде преголемо влијание на поединци кои не се избрани на избори.

Кај AI-индустријата постои уште една дилема.

Ако основачот знае дека сите пари од идната продажба на компанијата ќе ги даде во добротворни цели, дали тоа би можело да влијае врз неговите одлуки додека ја развива технологијата?

Теоретски, некој би можел да заклучи дека е оправдано да се преземаат поголеми ризици во развојот на AI-системите ако евентуалниот приход подоцна биде искористен за спасување голем број човечки животи.

Силвер ја отфрла таквата логика. Тој тврди дека неговото ветување не е обид да оправда ризично забрзување на развојот на вештачката интелигенција, туку токму спротивното: сака да го отстрани личниот финансиски мотив од одлуките што ги носи.

Неговата идеја е дека развојот на суперинтелигенција претставува огромна одговорност и дека таа одговорност не треба да биде водена од лична алчност.

Токму тука се крие и најголемиот парадокс на новата AI-филантропија. Луѓето кои веруваат дека вештачката интелигенција ќе го промени човештвото се обидуваат однапред да одлучат како дел од огромното богатство што го создава таа технологија ќе биде вратено во општеството.

Дали тоа е добар начин за решавање на проблемите со нееднаквоста и општествените последици од AI-револуцијата останува отворено прашање. Но, едно веќе е јасно: ако „OpenAI“ и „Anthropic“ еден ден излезат на берза, AI-индустријата би можела да создаде цела нова генерација исклучително богати луѓе, а дел од нив уште сега се обидуваат да одлучат што ќе направат со тие пари.