Истакнатиот хрватски климатолог, академик Мирко Орлиќ од Природно-математичкиот факултет во Загреб, во разговор за „RTL“ изјавил дека научниците ваквиот развој на настаните го предвиделе уште пред десет години и дека тековните временски услови не се непредвидлива елементарна непогода, туку директна последица на глобалните климатски промени.

Иако јавноста има впечаток дека топлотните бранови пристигнале ненадејно и со досега незабележан интензитет, пензионираниот професор истакнува дека компјутерските модели одамна го предвиделе токму ваквиот сценарио.

Топлотните бранови ќе бидат подолги и почести

„Кога станува збор за топлотни бранови, за нашиот дел од Европа одамна беше јасно дека тие ќе стануваат поинтензивни, дека ќе траат подолго и дека ќе бидат сè почести“, објаснил тој.

Поради тоа научниците прават јасна разлика меѓу секојдневната временска прогноза и долгорочните климатски трендови. За разлика од земјотресите, кои не можат да се предвидат, движењето на климата може прилично прецизно да се пресмета.

„За тоа се зборува веќе долго. Секако, не можете однапред да кажете дека на 29 јуни во одредено време ќе биде точно толку и толку степени. Тоа не е можно. Но можете статистички да предвидите, со години и децении однапред, што ќе се случува“, рече Орлиќ.

Што е метеоролошка „блокада“?

Причината за тековниот долготраен топлотен бран се крие во специфичниот распоред на воздушните струења во повисоките слоеви на атмосферата. Тој атмосферски феномен во метеорологијата е познат како „омега-блокада“, бидејќи обликот на воздушните струења потсетува на грчката буква омега. На тој начин се создава своевидна непробојна бариера која со недели го задржува вжештениот воздух над истото подрачје.

Научникот тоа сликовито го објаснил со споредба со морски бранови.

„Кога бранот се приближува кон брегот, тој почнува да расте, а потоа се крши. Токму тогаш сурферите го јаваат“, рекол тој.

Овој пат „кршењето“ во атмосферата го зафати централниот дел на Европа, поради што Полска, Германија и Чешка први ја надминаа границата од 40 степени, додека нашите краеви во првиот налет поминаа со нешто пониски температури.

Двигател на целиот процес е забрзаното загревање на Арктикот, кое ги нарушува вообичаените температурни разлики на Земјата и предизвикува климатски аномалии. Последиците веќе се чувствуваат во секојдневниот живот — од непрекината работа на клима-уредите до потребата да се прилагоди работното време на луѓето што работат на отворено.

„Луѓето што работат надвор треба да бидат заштитени. Во вакви услови речиси е невозможно да се работи, бидејќи треба да се има предвид дека температурите за кои зборуваме се измерени во сенка“, предупредил Орлиќ.

Драстични промени во длабочините на Јадранот

Дополнителен проблем за здравјето на луѓето претставуваат таканаречените тропски ноќи, кога температурата на воздухот не паѓа под 20 степени. Тоа е особено изразено во приморските градови, бидејќи морето во текот на денот акумулира голема количина топлина, која ноќе ја враќа во атмосферата. Поради тоа изостанува природното разладување, па организмот нема можност да се одмори.

Меѓутоа, проблемот не е ограничен само на копното. Стручњаците сè почесто бележат и морски топлотни бранови, кои сериозно го загрозуваат билниот и животинскиот свет во морето. Температурите на Јадранот од 26 или дури 27 степени веќе во јуни претставуваат големо отстапување од некогашните просечни вредности.

„Пред 30 или 40 години вообичаената максимална летна температура на морето беше околу 25 степени и се достигнуваше во август. Денес веќе во јуни мериме и до 27 степени“, нагласил тој.

Таквите промени веќе предизвикуваат масовно цветање на морето, ги загрозуваат коралните гребени и ги поттикнуваат јужните видови риби да се селат кон северниот Јадран во потрага по постудени води.

Зиме обилни дождови, лете суша

Како клучни мерки во борбата против климатските промени Орлиќ истакнува итно намалување на емисиите на гасови со ефект на стаклена градина и брзо прилагодување на инфраструктурата на новите услови.

Особено нагласил дека управувањето со водните ресурси би можело да стане еден од најголемите предизвици во иднина.

„Постои една работа која ќе биде многу важна за Хрватска, а за која засега малку се зборува. Ние сме земја која нема проблем со вода. Сите проекции што сум ги видел покажуваат дека и понатаму ќе имаме доволно врнежи. Тоа е добра вест. Нема да останеме без вода, но врнежите главно ќе паѓаат во зима и во северните и северозападните делови на Хрватска. Тоа значи дека ќе бидат многу интензивни. Веќе сме виделе силни поројни дождови. Првата реакција на луѓето е таа вода што побрзо да се одведе. Меѓутоа, тоа нема да смееме да го правиме. Ќе мора да ја зачуваме, наместо да ја пуштиме да истече во морето, за да можеме да ја користиме во периодите од годината кога нема врнежи и во деловите од земјата каде што недостасува вода“, заклучи Орлиќ, пренесува „Index.hr“.