Граѓаните на Швајцарија оваа недела излегуваат на клучен референдум на кој ќе се изјаснат за народната иницијатива „Не за Швајцарија од десет милиони жители“. Предлогот, зад кој стои десничарско-популистичката Швајцарска народна партија, има за цел да воспостави уставна горна граница со која постојаното население на земјата нема да смее да надмине 10 милиони луѓе до 2050 година.

Додека предлагачите го гледаат ова како неопходна мерка за зачувување на националниот идентитет и контрола врз имиграцијата, економските експерти и аналитичари предупредуваат на сериозни долгорочни последици кои би можеле да одекнат ширум Европа, а особено во соседна Германија.

Економски аларм: Недостиг на работна сила и пад на БДП

Според анализите на швајцарскиот центар за анализи Демографик, кои ги пренесува Блумберг, евентуалното прифаќање на оваа иницијатива би можело да го намали економскиот раст на Швајцарија за дури 12 проценти до крајот на векот. Како најкритични сектори кои би претрпеле директен удар поради недостиг на работна сила се посочуваат здравството, угостителството, информатичко-технолошкиот сектор и градежништвото.

Експертите предупредуваат дека ваквото паушално ограничување е во спротивност со демографските реалности.

„Многу европски држави се соочуваат со значителни демографски предизвици. Сè помалку вработени ги финансираат системите за социјална сигурност, а на пазарот веќе му недостасува квалификувана работна сила“, истакнува Сабине Зин од Германскиот институт за економски истражувања.

Дополнително, Тобијас Хајдланд од Килскиот институт за светско стопанство смета дека ваквата мерка би испратила „погрешен сигнал“ и би ги одвратила високообразованите странски експерти да ја изберат Швајцарија како своја дестинација. Од друга страна, Видо Геис-Тене од Институтот на германското стопанство во Келн предупредува дека мерката ќе ги погоди и секторите со поедноставни квалификации, како туризмот, каде во голема мера се потпираат на работници од Европската Унија.

Ризик по односите со Европската Унија

Освен внатрешните економски импликации, референдумот претставува и политички маневар на Швајцарската народна партија за редефинирање на односите со Брисел. Иако Швајцарија не е членка на Европската Унија, таа ужива целосен пристап до европскиот пазар вреден 21 трилион долари благодарение на договорите за слободно движење на луѓе. Прекршувањето на овие принципи преку воведување квоти за населението би можело сериозно да ги наруши односите со Европската Унија, која е најголемиот извозен партнер на Швајцарија.

Прашањето што ја бранува европската јавност е дали швајцарскиот модел може да се прелие и во другите земји, пред сè во Германија. Мислењата на аналитичарите се поделени:

– Политичка неможност: Геис-Тене од Институтот на германското стопанство смета дека Германија, како полноправна членка на Европската Унија, законски не може да ја ограничи слободата на движење и да го следи швајцарскиот пример. Тој дури гледа потенцијална корист за Германија, бидејќи таму би останале да дејствуваат домашните стручњаци кои инаку би заминале за Швајцарија.

– Опасност од политички ефект: Од друга страна, Хајдланд од Килскиот институт и Зин од Германскиот институт за економски истражувања предупредуваат на опасен „ефект на зараза“. Доколку Швајцарците гласаат позитивно, тоа би можело да послужи како силен ветар во грб за десничарските и популистичките влади ширум Европа, легитимизирајќи ги нивните барања за радикално затворање на границите.

Одлуката сега е во рацете на швајцарските гласачи, кои ќе треба да одмерат дали емотивните и националистичките аргументи се поважни од долгорочните економски ризици.