Унгарците во недела гласаат на значајните парламентарни избори кои внимателно се следат во Европската Унија, САД и Русија, но и пошироко, а анкетите покажуваат дека премиерот Виктор Орбан и неговата националистичка партија Фидес ќе ја изгубат власта по 16 години, пишува Ројтерс.
Орбан би можел да ги изгуби изборите од централно-десничарската, проевропска партија Тиса, предводена од поранешниот негов сојузник и обожавател, Петер Маѓар.
Унгарските гласачи ќе избираат 199 членови на парламентот – 106 од нив во 106 изборни единици, а останатите 93 од национални партиски листи и листи на етнички малцинства.
Владата на Орбан им даде на етничките Унгарци што живеат во странство право на државјанство, а тие можат да гласаат за партиските листи по пошта.
Според податоците на Националната изборна канцеларија, речиси 500.000 такви граѓани се регистрирани за изборите во 2026 година. Огромното мнозинство од нив традиционално ја поддржуваат Фидес на Орбан.
Оние кои имаат регистрирано живеалиште во Унгарија мора да гласаат лично, на гласачко место во Унгарија или, доколку се во странство, во едно од официјалните претставништва на Унгарија.
За да влезе во парламентот, партијата мора да освои најмалку 5 проценти од гласовите.
Избирачките места се отвораат во недела во 6 часот наутро и се затвораат во 19 часот. Резултатите треба да бидат познати доцна во недела навечер.
Претседателот Тамаш Суљок треба да свика нов парламент во рок од 30 дена од изборите, што веројатно ќе се случи во мај. Во 2022 година, изборите беа одржани на 3 април, а новиот парламент беше свикан на 2 мај.
Премиерот го избира парламентот со просто мнозинство гласови. Претседателот на Унгарија предлага кандидат за премиер, обично кандидатот на победничката партија, а потоа парламентот гласа за тој предлог.
Доколку парламентот не го избере предложеното лице, претседателот предлага нов кандидат во рок од 15 дена.
Доколку парламентот не го реизбере премиерот, претседателот може да го распушти парламентот и да распише нови избори.
Двотретинско мнозинство на Фидес: Ова би му овозможило на Фидес дополнително да ги преобликува институциите без ограничувања, а институционалната автономија во Унгарија дополнително би ослабела.
Убедливо мнозинство на Фидес: Таквото мнозинство би овозможило продолжување на тековните политики, при што надворешната политика веројатно ќе остане во голема мера непроменета.
Тесно мнозинство на Фидес: Ова би создало нова и неизвесна политичка ситуација, со кревка рамнотежа на моќ и зголемен притисок од опозицијата.
Мнозинство од две третини во Тиса: Ова би овозможило длабоки институционални реформи и би ѝ дало простор на новата влада да ги реструктуира клучните институции.
Убедливо мнозинство за Тиса: Тоа би овозможило ограничени, но значајни промени, но нема да обезбеди силен правен мандат за длабоки институционални реформи. Политичката динамика би останала напната.
Тесно мнозинство во Тиса: Ова би создало нестабилна и ризична ситуација на управување, со кревка рамнотежа на моќ. Резултатите од изборите би можеле да бидат оспорени, што би можело да доведе до масовни протести.
Нема јасен победник: Застојот би довел до фрагментирана политичка сцена, во која ниту еден клучен актер не може сам да формира стабилна влада. Крајнодесничарската партија Ми Хазанк (Нашата татковина) би можела да стане одлучувачки фактор, а формирањето коалиции би можело да биде неизвесно и долгорочно.
