EES (Entry/Exit System), иако почна да работи во режим на постепена имплементација од 12 октомври 2025 година, од денес е во целосна имплементација. Оваа промена најмногу ќе влијае на економијата, преку превозниците поради правилото 90/180, но и на туристите кои ќе мора да се вооружат со трпение кога патуваат во земјите од Европската Унија (ЕУ).
Затоа, овој систем почнува да работи со полн капацитет од денес и, според најавите, нема да има исклучоци од правилата.
Овој нов систем на ЕУ служи, пред сè, за евидентирање на влезот и излезот на граѓаните на земјите кои не се членки на ЕУ, вклучително и Македонија. Неговата имплементација значи дека претходното печатирање на пасошите практично се укинува и се заменува со електронски записи кои се водат на ниво на целата ЕУ.
Во суштина, EES евидентира кога некој влегол во ЕУ, кога ја напуштил и колку долго престојувал во неа. Покрај тоа, се собираат и биометриски податоци, т.е. отпечатоци од прсти и фотографии од лицето. Системот автоматски пресметува колку дена некој поминал во ЕУ и дали го надминал дозволениот престој.
Поточно, за граѓаните на Македонија, ова сè уште значи правило од 90 дена престој во кој било 180-дневен период во Шенген зоната, само што сега контролата на тоа правило ќе биде многу попрецизна и значително построга.
Затоа, на границата, патниците ќе мора да поминат низ дополнителна контрола – скенирање на пасош, земање биометриски податоци (за прв пат), а подоцна само верификација. Во пракса, ова може значително да го продолжи престојот на границите, особено во почетната фаза на имплементација, сè додека не се воспостави системот.
Поточно, ќе се евидентира името на патникот, датумот на раѓање, националноста, полот, патната исправа, фотографијата и/или отпечатокот од прст.
За туристите од Македонија, најважни се неколку работи.
Прво на сите, повеќе нема да биде можно да се „пробие“ правилото од 90/180 дена – системот автоматски ќе го следи секој ден престој. Од друга страна, секое пречекорување може да доведе до забрана за влез во ЕУ во следниот период.
Исто така, треба да очекувате подолго чекање на границите, особено во текот на летната сезона и на честите гранични премини. Иако на почетокот ќе има метеж, системот треба да доведе до постепено намалување на времето на чекање на границите и да се поедностави и автоматизира граничната постапка.
Дополнително, доколку патникот има биометриски пасош, тоа може значително да ја олесни постапката.
Останатиот дел од текстот прочитајте го ТУКА.
