Во објавата се осврна на одлуката на Лондон да го предаде архипелагот Чагос на Маврициус, во кој спаѓа и Диего Гарсија со британско-американската воена база. Трамп тоа го нарече голема глупост и заклучи дека тоа е „уште една во долгата низа причини“ зошто САД мора да го преземат Гренланд.

„Шокантен голем идиотизам на Британците“

Ја пренесуваме објавата на Трамп во целост.

„Шокантно, нашиот ’генијален‘ НАТО сојузник, Обединетото Кралство, во моментов планира да го подари островот Диего Гарсија, место на витална американска воена база, на Маврициус, и тоа без никакви причини. Нема никакво сомневање дека Кина и Русија го забележале овој чин на целосна слабост. Тоа се меѓународни сили кои признаваат само сила, поради што Соединетите Американски Држави, под мое водство, сега, по само една година, се почитувани како никогаш порано. Тоа што Обединетото Кралство подарува исклучително важна територија е чин на голема глупост и уште еден во многу долгата низа причини за национална безбедност поради кои Гренланд мора да биде преземен. Данска и нејзините европски сојузници мора да ја направат вистинската работа. Ви благодарам за вниманието посветено на ова прашање, Претседател Доналд Џеј Трамп“, напиша Трамп.

Историја и значење на островот

Диего Гарсија е најголемиот остров во архипелагот Чагос, кој се состои од околу 60 острови. Откако бил ненаселен сè до доцниот 18 век, Французите во 1793 година основале плантажи со кокос, користејќи робовска работна сила.

Со текот на времето се развила единствена креолска култура, позната како Илоис или Чагосијанци. Откако Велика Британија ја презела контролата над островот на почетокот на 19 век, населението останало таму сè до 1971 година, кога сите жители биле присилно преселени за да се овозможи изградба на американска воена база.

Геостратешко значење и спорови околу суверенитетот

Диего Гарсија има клучна геостратешка улога поради својата позиција покрај главните меѓународни трговски рути меѓу Азија и Африка. Со години, базата се користела како логистички центар во различни воени операции, вклучувајќи ги Заливските војни и операциите во Авганистан.

Во октомври 2024 година, британскиот премиер Кир Стармер најави планови за пренос на суверенитетот над островите Чагос на Маврициус, со задржување на воената база на Диего Гарсија под британско-американска контрола за почетни 99 години.

Контроверзни и долготрајни преговори со Маврициус

Премиерот Стармер во мај минатата година потпиша договор според кој Британија ќе ја земе базата под закуп на 99 години, со можност за продолжување за уште 40 години. Освен закупот, Британија ќе основа и фондација вредна 40 милиони фунти за жителите на архипелагот.

Островите биле одвоени од Маврициус во 1965 година, кога земјата сè уште била британска колонија, а Велика Британија ги купила за три милиони фунти. Меѓу 1967 и 1973 година целото население било протерано за да се создадат услови за изградба на заедничка воена база со САД.

Грант Шапс, поранешен конзервативен министер за одбрана, на почетокот на 2025 година изјави за „Си-Ен-Ен“ дека планот е „неразумен“.

„Кина ќе ја искористи територијата за ширење на своето влијание. Многу чувствителни работи се одвиваат во британските воени бази. Значи, не сакате да бидете окружени со потенцијални противници“, додаде тој.

Британија го контролира тој регион од 1814 година, а во 1965 година го издвои архипелагот Чагос од Маврициус пред оваа поранешна колонија да стане независна. Лондон ја задржа контролата над архипелагот и го преименува во Британска Индоокеанска територија.

Населението било иселено поради изградба на воена база

Потоа Лондон ги иселил речиси 2.000 жители на Маврициус и на Сејшелите за да создаде простор за воздухопловна база на најголемиот остров, Диего Гарсија, која ја изнајмил на САД. Тајната база е важна за интересите на Вашингтон затоа што му овозможува значително воено присуство во Индискиот Океан.

Но, нејзината иднина беше доведена во прашање во 2019 година, кога Меѓународниот суд на правдата пресуди дека Британија треба да го врати архипелагот „што е можно поскоро“ за тој да се деколонизира „на начин што е во согласност со правото на народот на самоопределување“. Таа пресуда беше советодавна, но со големо мнозинство ја поддржа Генералното собрание на Обединетите нации.