Македонија, како и останатите земји во регионот и членките на Европската Унија, и оваа година го следат воспоставениот распоред, додека во Европа сè уште има држави кои не го менуваат времето во текот на годината.

Часовниците оваа недела ги поместуваат сите членки на ЕУ, како и Норвешка и Швајцарија. Истото ќе го направат и Молдавија и Украина, со исклучок на одредени области во источниот дел на земјата и Крим.

Во Европа ретки се земјите што не го менуваат времето. Исланд во текот на целата година останува на UTC+0, Белорусија во 2011 година премина на UTC+3 во текот на целата година, додека Русија во октомври 2014 година трајно премина на UTC+3 во западниот дел од земјата, вклучувајќи ја и Москва.

Турција во 2016 година одлучи да го задржи UTC+3 во текот на целата година, а истата година сезонското поместување на часовникот го укина и Азербејџан. Според истражувањето на истражувачкиот центар „Pew“ од 2023 година, времето не го менуваат ниту Ерменија и Грузија.

Надвор од Европа, во последната деценија сезонското поместување на часовникот го укинаа и Бразил, Иран, Јордан, Намибија, Самоа, Сирија и Уругвај. Канадската покраина Британска Колумбија во март 2026 година одлучи трајно да го задржи летното сметање на времето.

Каква е состојбата во остатокот од светот?

Во Соединетите Американски Држави, часовниците оваа година ќе се вратат еден час наназад дури на 1 ноември. Таму дебатата се води во спротивна насока од онаа во дел од Европа.

Претставничкиот дом на американскиот Конгрес на 14 јули 2026 година го усвои законот познат како „Sunshine Protection Act“, со кој летното сметање на времето би се вовело во текот на целата година. Предлогот сега треба да го разгледа Сенатот, а за да стапи во сила, би требало да го потпише и претседателот на САД. Сојузниот закон во моментов не им дозволува на сојузните држави самостојно да воведат трајно летно сметање на времето.

Во Австралија часовниците беа поместени еден час нанапред на 4 октомври, а враќањето на стандардното време следува во април. Летното сметање на времето го користат Австралиската престолнинска територија, Нов Јужен Велс, Јужна Австралија, Тасманија и Викторија, додека Западна Австралија, Квинсленд и Северната Територија не го користат.

Во Африка, Египет во 2023 година беше единствената држава што користеше летно сметање на времето, а оваа година тоа таму завршува на 30 октомври. Мароко во 2018 година одлучи во текот на целата година да го задржи UTC+1, со враќање на UTC+0 за време на Рамазан, додека Намибија во 2017 година трајно премина на UTC+2. Канарските Острови, Сеута, Мелиља и Мадеира исто така го поместуваат часовникот во согласност со европските правила.

Зошто воопшто се поместува часовникот?

Часовниците за првпат биле поместени на 30 април 1916 година во Германското Царство и Австро-Унгарија, за време на Првата светска војна, со цел да се заштеди јаглен.

Германија ја укинала оваа практика во 1919 година, повторно ја вовела во периодот од 1940 до 1949 година, а денешниот систем го применува од 1980 година, по нафтената криза од 1973 година. Од 1996 година, сите членки на Европската Унија го поместуваат часовникот во исти денови. Според европската директива, летното сметање на времето започнува во последната недела од март, а завршува во последната недела од октомври.

Заштедата на енергија била главната причина за воведувањето на оваа практика, но германската Сојузна агенција за животна средина наведува дека можната заштеда во голема мера се поништува со зголемената потрошувачка на енергија за греење во постудените утрински часови.

Како поместувањето на часовникот влијае врз луѓето?

Европскиот парламент во резолуција од февруари 2018 година наведе дека анализите не дале јасен одговор за вкупните придобивки и штети од промената на времето, но дека укажуваат на можни негативни последици по здравјето.

Во јавната консултација на Европската комисија во 2018 година учествувале околу 4,6 милиони луѓе, а 84 отсто од нив се изјасниле за укинување на поместувањето на часовникот. Меѓу причините што ги наведувале граѓаните биле заморот и загриженоста поради поголемиот број сообраќајни несреќи.

Усогласеното поместување на времето е важно и за меѓународниот железнички и воздушен сообраќај. Промената се врши во раните утрински часови во недела, кога обемот на сообраќајот е најмал.

Зошто сè уште нема договор за укинување?

Европската комисија предложи укинување на сезонското поместување на часовникот на 12 септември 2018 година, а Европскиот парламент го поддржа предлогот на 26 март 2019 година, со 410 гласа „за“ и 192 „против“. Меѓутоа, Советот на Европската Унија, чија согласност е неопходна, не усвои заеднички став, па процесот беше запрен.

Главниот спор не е во тоа дали треба да се укине поместувањето на часовникот, туку кое време треба да се задржи. Северноевропските земји главно се повеќе наклонети кон трајно зимско сметање на времето, додека јужните земји почесто поддржуваат трајно летно сметање на времето.

Полското претседавање со Советот на ЕУ во првата половина на 2025 година предложи сите членки трајно да преминат на летно сметање на времето, со преиспитување на одлуката по две години, но договор не беше постигнат.

Една од пречките е и стравот од создавање неусогласени временски зони во Европа. Доколку секоја држава самостојно одлучуваше кое време да го задржи, соседните земји би можеле да имаат различно време, што би ја отежнало организацијата на железничкиот и воздушниот сообраќај, како и секојдневниот живот на луѓето што ги преминуваат границите поради работа. Ирска во 2019 година предупреди дека по Брегзит на островот би можеле да постојат две временски зони.

Шпанија на 20 октомври 2025 година предложи укинување на поместувањето на часовникот од 2026 година, со поддршка од Финска и Полска. Европската комисија во февруари 2026 година започна студија за последиците од евентуалното укинување, а завршувањето на истражувањето е планирано до крајот на оваа година.

Сепак, конечната одлука сè уште не е донесена, па граѓаните и оваа недела ќе ги поместат стрелките на часовникот еден час наназад.