Метеоролозите велат дека по ледената зима, во 2026 година нè очекува катастрофално лето: Еве кои се предвидувањата

Последните 11 години воедно се и најтоплите досега, при што 2024 година е на прво место, а 2023 на второ, според податоците на службата на Европската унија за климатски промени „Коперникус“ и организацијата „Berkeley Earth“, непрофитна истражувачка институција со седиште во Калифорнија.

Коперникус наведува дека 2025 година била само незначително постудена од 2023 година, за само 0,01 степен Целзиусов. Британската национална метеоролошка служба „UK Met Office“ ги потврди овие податоци, рангирајќи ја 2025 година како трета најтопла година во мерењата што датираат уште од 1850 година.

Според годишниот извештај на Коперникус, глобалните температури за првпат во просек го надминале прагот од 1,5 степени Целзиусови во три последователни години во однос на прединдустриското доба. „Berkeley Earth“ во посебен извештај истакнува дека наглиот пораст на затоплувањето во периодот од 2023 до 2025 година бил екстремен и укажува на забрзување на темпото на затоплување на Земјата.

Парискиот договор за борба против климатските промени од 2015 година го обврзува светот да го ограничи глобалното затоплување значително под 2 степени Целзиусови и да вложи напори тоа да се задржи на 1,5 степени во однос на прединдустриското доба. Научниците наведуваат дека остварувањето на таа долгорочна цел би помогнало да се избегнат најлошите последици од климатските промени.

Генералниот секретар на Обединетите нации, Антонио Гутереш, предупреди во октомври дека пробивањето на границата од 1,5 степени Целзиусови е неизбежно, но дека светот би можел да го ограничи траењето на тоа пречекорување со брзо намалување на емисиите на гасови со ефект на стаклена градина. Коперникус проценува дека прагот од 1,5 степени би можел да биде достигнат до крајот на оваа деценија, повеќе од десет години порано отколку што претходно се предвидуваше.

Дополнителен удар врз напорите за сузбивање на глобалното затоплување пристигна минатата недела, кога претседателот Доналд Трамп изјави дека САД, вториот најголем загадувач во светот по Кина, ќе се повлечат од клучниот климатски договор на Обединетите нации.

Според податоците на Коперникус, температурите во 2025 година биле во просек 1,47 степени Целзиусови над прединдустриското ниво, што е само незначително помалку отколку во 2023 година, откако во 2024 година се достигна околу 1,6 степени. Околу 770 милиони луѓе доживеале рекордно топли услови во местата каде живеат, додека никаде на планетата не е забележан рекордно ладен годишен просек, наведува „Berkeley Earth“.

Антарктикот во 2025 година доживеал најтопла година во историјата на мерењата, додека за Арктикот тоа била втора најтопла година, според Коперникус. Анализата на податоците на Коперникус, спроведена минатиот месец од AFP, покажала дека Централна Азија, регионот на Сахел и северна Европа забележале најтопла година досега.

Во текот на 2025 година се регистрирани бројни екстремни временски настани, вклучувајќи топлотни бранови, циклони и силни бури во Европа, Азија и Северна Америка, како и разорни шумски пожари во Шпанија, Канада и Калифорнија. Нивниот интензитет и зачестеност дополнително се влошени од глобалното затоплување. Континуираниот пораст на согорување на нафта, јаглен и фосилни гасови во голема мера е одговорен за ова затоплување.

Стручњаците предупредуваат дека ниту 2026 година нема да го прекине овој тренд. Директорот на службата на „Copernicus“ за климатски промени, Карло Буонтемпо, изјави за AFP дека евентуално појавување на временски феномен Ел Нињо би можело да ја направи 2026 година уште една рекордна година. Како што посочи, температурите продолжуваат да растат и нови рекорди се неизбежни, без разлика дали ќе бидат соборени во 2026, 2027 или 2028 година.

„Berkeley Earth“ проценува дека 2026 година би можела да биде слична на 2025, со најверојатен исход да се рангира како четврта најтопла година од почетокот на мерењата во 1850 година.

Извештаите пристигнуваат во време кога напорите за намалување на емисиите на гасови со ефект на стаклена градина застануваат во развиените земји. Емисиите минатата година пораснале во САД, прекинувајќи двегодишен пад, бидејќи строги зими и зголемената побарувачка за енергија поради развојот на вештачката интелигенција ја зголемиле потрошувачката, соопшти истражувачката група „Rhodium Group“.

Во САД, зајакнувањето на термоелектрани на јаглен довело до повторен пораст на јаглеродниот отпечаток на земјата, бришејќи години претходен напредок. Шефот на одделот на Copernicus, Мауро Факињи, изјавил дека итноста за дејствување во врска со климатските промени никогаш не била поголема и дека нема знаци дека 2026 година ќе го преокрие негативниот тренд.

Заменик директорот на „Copernicus“ за климатски промени, Саманта Бурџес, очекува дека 2026 ќе биде една од петте најтопли години во историјата и дека може да биде споредлива со 2025 година. Истовремено, темпото на намалување на емисиите на гасови со ефект на стаклена градина се успорило во Германија и Франција.

Главниот научник на „Berkeley Earth“, Роберт Рохде, посочил дека иако емисиите на гасови со ефект на стаклена градина остануваат доминантен двигател на глобалното затоплување, размерите на неодамнешниот пораст на температурите укажуваат дека дополнителни фактори го засилиле затоплувањето повеќе отколку што би се очекувало само врз основа на емисиите и природната варијабилност. Организацијата исто така истакнува дека меѓународните правила од 2020 година за намалување на сулфурот во бродското гориво можеби парадоксално придонеле за затоплување, бидејќи се намалиле емисиите на сулфур диоксид, кој создава аеросоли што ја рефлектираат сончевата светлина од Земјата.

Научниците предупредуваат дека долгорочно пречекорување на границата од 1,5 степени Целзиусови, дури и ако е привремено, би довело до поекстремни и пораспространети последици, вклучувајќи потопли и подолги топлотни бранови, посилни бури и поплави.

Во 2025 година, шумските пожари во Европа произвеле најголеми вкупни емисии забележани некогаш, додека научните студии потврдиле дека одредени временски настани биле влошени од климатските промени, меѓу нив ураганот Мелиса на Карибите и монсунските дождови во Пакистан, кои предизвикале поплави и однеле повеќе од 1000 животи.

И покрај сè поголемите последици, климатската наука се соочува со растечки политички отпор. Американскиот претседател Доналд Трамп ја нарекол „најголема измама“. Сепак, долгорочниот консензус меѓу светските научници е дека климатските промени се реални, дека најголем дел се предизвикани од човечко дејствување и дека се забрзано влошуваат.

Главниот причинител се емисиите на гасови со ефект на стаклена градина, предизвикани од согорувањето на фосилни горива како јаглен, нафта и гас, кои ја задржуваат топлината во атмосферата.