Утрешната посета на украинскиот претседател Володимир Зеленски на Србија би можела да отвори нова фаза во односите меѓу Украина и Србија, а една од темите што ќе се дискутираат зад затворени врати наводно би можело да биде заедничкото производство на беспилотни летала.
Германскиот весник „Франкфуртер алгемајне цајтунг“ (ФАЗ) пишува дека посетата се подготвувала веќе подолго време, но неколкупати била одложувана. „Според дипломатски извори, во Киев постои лоби кое категорично ја отфрла посетата на Зеленски на русофилската балканска држава“, пишува весникот.
Според ФАЗ, доаѓањето на украинскиот претседател во Србија првенствено треба да се смета за важна политичка порака, иако официјалниот дел од разговорите главно ќе се фокусира на економската соработка. Сепак, германскиот весник наведува дека разговорите би можеле да се прошират и на одбранбената индустрија. „Иако нема официјална потврда, ова важи и за одбранбениот сектор, до евентуалното заедничко производство на беспилотни летала“, пишува германскиот весник, додавајќи дека производството во Србија би можело да го финансираат Обединетите Арапски Емирати, пишува Дојче Веле.
Авторот на текстот, Мајкл Мартенс, потсетува на традиционално силните проруски чувства кај дел од српската јавност и оценува дека е тешко да се најде друга европска земја во која Русија и нејзиниот претседател Владимир Путин уживаат такво ниво на симпатии. „Раководството во Белград очигледно нема впечаток дека трупите на Путин се на работ на решителна победа во Украина. Во согласност со тоа, контактите во Украина се зајакнуваат, а оние со Русија не се прекинуваат“, пишува Мартенс. Во текстот, исто така, детално се опишува помалку познатата заднина на воената соработка поврзана со Србија и Украина. Мартенс разговарал за ова со Кристофер Хил, до неодамна американски амбасадор во Белград, кој ги опишал настаните од почетокот на неговиот мандат во 2022 година. „На почетокот на мојот мандат во Белград, украинскиот амбасадор дојде кај мене со список на воени материјали што на Украина итно ѝ беа потребни на бојното поле. Мојот тим од амбасадата провери дали Србите се во можност да ги исполнат овие наредби – и беа“, рекол Хил, додавајќи: „САД почнаа да ја поддржуваат набавката на значителни количини српска муниција, за која знаевме дека Украина итно има потреба“.
Според ФАЗ, во Белград немало сомнение каде ќе заврши муницијата што ја напушта Србија преку трети земји како Полска или Чешка. Весникот наведува дека истото им било познато на руските власти, кои постојано испраќале предупредувања до Србија во врска со тоа. Путин наводно лично му го изразил своето незадоволство на српскиот претседател Вучиќ за време на состанокот во Пекинг. Хил објаснил дека за Вашингтон е важно српското учество да не се доживува како „воено профитирање“, туку како продолжение на долгорочните односи меѓу Белград и Киев врз основа на „заеднички интереси“ и дека Србија „стои на вистинската страна од историјата“, додал Хил.
Поранешниот американски амбасадор смета дека критиките кон Србија за тоа што не се приклучи на западните санкции кон Русија честопати биле претерани. За време на неговиот мандат, како што рекол се залагал за поинаков пристап. „Србија може да преземе многу поважни мерки отколку да игра споредна улога во режимот на санкции“. На американската дипломатија ѝ било особено важно да се спречи можноста српското оружје да заврши кај двете завојувани страни истовремено. Хил нагласил дека еден од приоритетите на Вашингтон бил „прецизно следење дали Србија на кој било начин соработува со Русија“. Според него, не е утврдено дека Србија значително ја снабдувала Русија со оружје, „барем не во обем што вреди да се спомене“. ФАЗ исто така го спомнува Олександр Камишин, советникот на Зеленски задолжен за поврзување на украинската одбранбена индустрија со партнери во Европа. Германскиот весник наведува дека Камишин, исто така, дејствува главно „зад сцената“ во односите со Србија.
„Наводно, тој во изминатите години неколку пати бил во балканската земја и со својот тим посетил места каде што би можеле заеднички да се произведуваат беспилотни летала. Според информирани извори, темата на разговор била и производството на артилериска муниција“, додава весникот. Мартенс истакнува дека е многу поедноставно да се добијат информации за вакви разговори од американски извори отколку од српски, бидејќи прашањето за воената соработка со Украина е исклучително политички чувствително за властите во Белград. Србија, меѓу другите, сè уште во голема мера зависи од поволните испораки на руски гас. „Србија е зависна од испораките на руски гас. Без нив, балканската земја немаше да остане без гас, но голем дел од пресметката за инвестициите би била во опасност, во земја која донесе бројни инвеститори во претходните години“.
Освен одбранбениот сектор, Белград и Киев се обидуваат да ги продлабочат и класичните економски односи. Еден од поважните проекти е договорот за слободна трговија меѓу Србија и Украина. Според информациите што доаѓаат од украинска страна, неговата координација би можела да потрае до почетокот на 2027 година. „И српската и украинската економија се заинтересирани за таков договор“, изјавил Марко Чадеж, претседателот на Српската стопанска комора, за кого во текстот на германскиот весник се вели дека „направил многу за економското зближување на двете земји, и пред и зад кулисите“. Чадеж особено ја нагласува силата на украинскиот ИТ сектор, кој продолжува да постигнува значајни резултати и покрај војната, додека во истовремено Србија во последните години развива сè посилна технолошка и информатичка индустрија. Токму соработката во оваа област, заедно со трговијата и можните инвестиции во одбранбеното производство, би можела да стане еден од најважните елементи на идните односи меѓу Белград и Киев, пишува Дојче Веле.
