Именуван по Бенџамин Греам, еден од највлијателните економски мислители и професори на Универзитетот Колумбија, овој број претставува теоретски модел за пресметување на објективната вредност на една акција врз основа на реалните корпоративни биланси.

Историјатот зад формулата

За да се разбере Бројот на Греам, мора да се разбере контекстот во кој е создаден. По Големата депресија во САД (1929 година), финансиските пазари биле во хаос, а вреднувањето на компаниите се сведувало на чисти шпекулации.

Бенџамин Греам, заедно со Дејвид Дод, во 1934 година ја издаваат култната книга „Анализа на хартии од вредност“ (Security Analysis). Нивната идеја била револуционерна за тоа време: една компанија вреди само онолку колку што вредат нејзиниот моментален профит и нејзиниот физички имот, а не она што луѓето „мислат“ дека таа ќе постигне во иднина.

Математичката логика: Како се пресметува?

Греам поставил теоретска граница според која вредноста на една компанија на пазарот не би требало да надминува одредени пропорции. Неговото златно правило гласело: соодносот меѓу цената и заработката ($P/E$) не треба да биде поголем од 15, а соодносот меѓу цената и сметководствената вредност ($P/B$) не треба да биде поголем од 1.5.

Кога овие два максимуми ќе се помножат ($15 \times 1.5 $), се добива константата 22.5. Оттука произлегува и неговата позната равенка:

$Graham\ Number = \sqrt{22.5 \times (EPS) \times (BVPS)}$

Притоа, формулата користи два клучни параметри од финансиските извештаи:

• EPS (Earnings Per Share) / Заработка по акција: Вкупниот чист профит на компанијата распределен на секоја поединечна акција.

• BVPS (Book Value Per Share) / Книговодствена вредност по акција: Нето вредноста на целокупниот физички и материјален имот на компанијата (фабрики, машини, недвижности, готовина) поделен со бројот на акции.

Преку вадење на квадратен корен од овие три елементи, формулата дава единствен денарен или доларски износ кој се смета за „горна граница“ на фер вредноста на таа акција.

Каде формулата е прецизна, а каде застарува?

Како економски модел, Бројот на Греам има свои јасни теоретски предности и ограничувања во модерната економија:

• Идеална за традиционални индустрии: Формулата дава исклучително прецизни резултати за компании кои произведуваат опипливи добра (на пример: индустриски гиганти, банки, енергетски компании или градежни корпорации). Кај нив, вредноста на имотот и машините е клучна за опстанокот.

• Нефункционална за дигиталната економија: Во денешно време, кај модерните технолошки компании кои развиваат вештачка интелигенција, софтвер или социјални мрежи, Бројот на Греам често пати е неприменлив. Овие компании немаат многу фабрики или недвижности (нивниот BVPS е низок), бидејќи нивната главна вредност е во кодот, патентите и брендот – нешта кои традиционалната математика на Греам не ги опфаќа.

Интересни факти за акциите и Бројот на Греам

За да се заокружи приказната за овој историски економски индикатор, еве неколку фасцинантни факти за тоа како тој се рефлектира врз акциите низ годините:

• Индикаторот за „пазарни балони“: За време на т.н. „Dot-com“ балон во 2000 година, акциите на технолошките компании се тргуваа по цени кои беа и до 50 пати поголеми од нивниот Број на Греам. Економската историја покажа дека оние кои се држеа до формулата на Греам беа целосно заштитени од последователниот голем пазарен крах.

• „Акции од типот на отпушоци од цигари“ (Cigar Butts): Ова е термин кој самиот Греам го користел за акции кои се тргуваат далеку под нивниот Број на Греам. Тој ги споредувал со фрлен отпушок од цигара на патот кој е грд и извалкан, но во него има останато уште еден бесплатен „дим“ – односно, компанијата е толку евтина што нејзиниот имот вреди повеќе од самата цена на акцијата.

• Психолошкиот ефект врз пазарот: Иако денес се користат суперкомпјутери за финансиско моделирање, Бројот на Греам сè уште е програмиран во речиси секој голем финансиски софтвер (како Bloomberg Terminal или Reuters). Тоа значи дека кога цената на некоја голема светска акција ќе падне под овој број, илјадници автоматизирани системи ширум светот го регистрираат тоа како значаен настан, што често предизвикува зголемен интерес за таа компанија.