Земјата која со децении беше симбол на социјалдемократскиот модел на високи даноци и силна држава на благосостојба, денес поминува низ длабока и невообичаена трансформација кон поголема пазарна економија и приватизација на јавните услуги.
Речиси половина од примарните здравствени клиники во Шведска сега се во приватна сопственост, а секое трето јавно средно училиште функционира како приватна установа. Многу од тие установи се во сопственост на приватни инвестициски фондови, а некои оператори на училишта дури котираат и на берза.
Оваа промена ѝ овозможи на Шведска нешто што е реткост во развиените земји во последните години — намалување на улогата на државата. Јавните социјални расходи се спуштија на околу 24 отсто од БДП, што е приближно на нивото на Соединетите Американски Држави, а значително под просекот на повеќето западноевропски земји.
Министерката за финансии Елизабет Свантесон спроведе три последователни намалувања на даноците. Највисоката даночна стапка на доход, која во осумдесеттите години достигнувала речиси 90 отсто, денес изнесува околу 50 отсто.
Според некои проценки, вкупното даночно оптоварување во Шведска сега е поповолно отколку во САД. Шведска очекува просечен годишен раст на БДП од околу два отсто до 2030 година, што е приближно на нивото на Соединетите Американски Држави и речиси двојно повеќе од Германија или Франција. Земјата бележи раст на претприемништвото, голем број иницијални јавни понуди (IPO) и враќање на богатите претприемачи кои претходно заминувале поради високите даноци.
Во приватната болница „St. Göran“ во Стокхолм се користат напредни системи со вештачка интелигенција за рано откривање рак на дојка, што значително ги скратила листите на чекање. Апликацијата „Kry“, која нуди видеоконсултации со лекар 24 часа на ден, стана исклучително популарна. Шведска исто така предничи според бројот на милијардери по глава на жител и во развојот на технолошката и гејминг-индустријата, со примери како Мајнкрафт Спотифај и други.
И покрај позитивните економски показатели, промените предизвикуваат критики. Нееднаквоста во општеството расте, а во некои предградија со голем удел на имигранти се зголемило насилството од банди. Критичарите предупредуваат дека приватните училишта и болници понекогаш штедат на персонал и опрема, како и дека јавните установи се преоптоваруваат со посложени случаи.
Многу млади Швеѓани на возраст од 20 до 27 години сè уште живеат со родителите поради високите цени на становите. Така, Шведска претставува редок пример на земја која успеала да ја намали улогата на државата, а притоа да задржи релативно висок економски раст, но со видливи социјални тензии, пишува „Волстрит џурнал“.
