Хрватскиот остров Црес освојува на прв поглед со својата дива убавина и речиси недопрена природа. Карпестите пејзажи, густите шуми, древните села на карпи и скриените заливи со некои од најубавите плажи во Европа често ги красат разгледниците и туристичките брошури. Но зад тие слики се крие место кое не е туристичка атракција, туку прашање на опстанок.

Станува збор за Вранското Езеро, природен феномен што игра клучна улога во снабдувањето со вода за пиење не само на Црес, туку и на соседниот остров Лошињ. Езерото е единствено по своите карактеристики. Неговата површина се наоѓа над нивото на морето, додека неговото дно се спушта и до 60 метри под нивото на морето. Настанало во карстен басен и било обликувано низ милениуми со сложени геолошки процеси, пренесува „Metropolitan“.

Заштитен природен ресурс

Водата во езерото се смета за исклучително чиста и со висок квалитет. Поради природната филтрација низ карпите, речиси и да не ѝ е потребен никаков дополнителен третман пред да стигне до жителите на двата острова. Затоа пристапот до езерото е строго контролиран. Пливање, риболов или какви било активности во непосредна близина на водата се забранети. Ова не е место за класичен туризам, туку заштитен природен ресурс од кој зависи секојдневниот живот на илјадници луѓе.

Поглед кон езерото е можен само од одредени видиковци. Неговата зачуваност и изолираност се едни од причините зошто природата таму и понатаму функционира речиси без директно човечко влијание. Околината на езерото е богата со флора и фауна и претставува важно засолниште за бројни видови птици.

Извор на вода за пиење

Посебна приказна се одвива под површината. Во длабочините на езерото постои постојана и невидлива рамнотежа меѓу слатката и солената вода. Морската вода продира во пониските слоеви, но големата маса слатка вода ја оттурнува и спречува да го загрози квалитетот на водата за пиење. Оваа кревка природна динамика му овозможува на езерото да остане питко.

Доколку нивото на водата се намали, притисокот на слатката вода би ослабел, што би можело да овозможи продор на морската вода и засолување на езерото. Тоа би предизвикало губење на неговата примарна функција: обезбедување вода за пиење. Токму тие деликатни рамнотежи се причината зошто ова подрачје е под посебна заштита.

Езерото го должи своето име на блиското село Врана, иако мештаните едноставно го нарекуваат езеро. Тоа многу говори за неговата улога во секојдневниот живот. Називот Вранско Езеро се вовел дури подоцна, кога така го запишал патописецот Алберто Фортис во 18 век.